Hangmatbeleggen. Het klinkt heerlijk. Achteroverleunen met een koel drankje, de markt het werk laten doen en genieten van een gestaag rendement tegen minimale kosten. Passief beleggen in ETF’s en indexfondsen is de onbetwiste kampioen van de moderne belegger, zeker van de gemiddelde Belg. Eenvoudig, goedkoop en effectief. Wat kan er misgaan?
Helaas, uw hangmat heeft een kostbare piep waar u waarschijnlijk nog nooit van heeft gehoord. Terwijl u ontspannen ligt te schommelen, is uw ‘passieve’ fonds drukker in de weer dan u denkt. En die activiteit kost u geld. Veel geld.
Figuur: Hangmatbeleggen over tijd
Dit blijkt uit een recent onderzoek van Marco Sammon en John Shim, twee economen van respectievelijk Harvard en de Universiteit van Notre Dame. Zij doken in de machinekamer van die o zo passieve indexfondsen en ontdekten iets ongemakkelijks. Een indexfonds moet, om de markt perfect te volgen, zijn portefeuille continu aanpassen. Wanneer een bedrijf nieuwe aandelen uitgeeft, moet het fonds bijkopen om de verhoudingen kloppend te houden. Koopt een bedrijf eigen aandelen in, dan moet het fonds verkopen.
Hier wringt de schoen. Bedrijven zijn niet dom. Ze geven het liefst nieuwe aandelen uit als de koers piekt en iedereen euforisch is. En wanneer kopen ze eigen aandelen terug? Precies, als de koers laag staat en de toekomst er somber uitziet. Uw indexfonds, in zijn ijver om de markt te volgen, staat dus systematisch aan de verkeerde kant van de transactie. Het koopt wanneer de prijzen hoog zijn en de toekomstige rendementen laag, en verkoopt wanneer de prijzen laag zijn en de toekomstige rendementen juist hoger.
Dit is geen afrondingsfout. De onderzoekers berekenden dat dit ongewenste ‘market timen’ de passieve belegger jaarlijks tussen de 0,46 procent en 0,69 procent aan rendement kost. Laat dat even bezinken. We maken ons druk over een paar basispunten aan beheerskosten, maar door de structuur van het fonds zelf lekt er een bedrag weg dat soms wel tien keer zo hoog is. De lage kosten zijn het uithangbord, maar de verborgen transactiekosten zijn de echte rekening.
Wat is de oplossing?
Verrassend genoeg is die even simpel als geniaal: het fonds moet luier worden. De onderzoekers noemen het een ‘slaperige’ aanpak. In plaats van direct te reageren op de uitgifte van nieuwe aandelen, zou een indexfonds gewoon een jaar of twee moeten wachten. Door deze vertraging in te bouwen, omzeilt het de valkuil van het ‘kopen op de top’. De ergste hype is voorbij, en de transactie vindt plaats op een moment dat de koers een realistischer beeld geeft.
Het idyllische beeld van het volkomen passieve beleggen krijgt hiermee een deuk. Uw hangmat is nog steeds een prima plek om uw vermogen te laten groeien, maar hij blijkt wel een dure constructiefout te hebben. Misschien is het tijd dat de fondsaanbieders hun strategie een beetje aanpassen. Een iets slaperiger belegger is in dit geval een stuk rijker. Proost, vanuit een hangmat die iets minder hard piept.
Gertjan Verdickt is assistent professor in Finance bij de University of Auckland en columnist bij Investment Officer.