Vorige week schreef ECB-bestuurder en voormalig DNB-bestuurder Frank Elderson een opiniestuk in de Financial Times. Hij betoogde dat Europa de transitie naar ‘homegrown clean energy’ moet versnellen. Nu is het niet aan een centrale bankier om publiekelijk commentaar te geven op het energie- of klimaatbeleid, maar Elderson heeft een geitenpaadje gevonden.
De gestegen energieprijzen voeden de inflatie en dat is zeker een zaak voor de ECB. Bovendien leidt een stijging van de olie- en de gasprijs tot nationale verarming omdat de Europese landen netto-importeur zijn. Zo wil Elderson kennelijk laten zien dat hij niet als een klimaatactivist spreekt maar als een echte centrale bankier.
Mij overtuigt het niet. De centrale bank moet zorgen voor prijsstabiliteit, door de ECB gedefinieerd als een jaarlijkse stijging van het algemene prijspeil van 2 procent. Prijzen van individuele goederen zijn niet de verantwoordelijkheid van de centrale bank. De ECB bemoeit zich ook niet met andere goederen waarvan de prijs al een tijd snel stijgt. Neem rundvlees. Toegegeven, dat heeft een lager gewicht in de inflatiemand dan energie, maar de prijs van rundvlees is de laatste jaren veel sterker gestegen dan die van benzine. Ik hoor echter niemand om die reden pleiten voor een uitbreiding van de veestapel.
Als het erom gaat meer zelfvoorzienend te worden in energie, kunnen we ook onze eigen productie van fossiele bronnen opvoeren. Doordat Elderson dat niet bepleit, wekt hij de schijn van klimaatactivisme.
De meest fundamentele vraag is wellicht hoe snel we de energieopwekking uit ‘eigen, schone’ bronnen kunnen opvoeren opdat we aanzienlijk minder afhankelijk worden van geïmporteerde fossiele bronnen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat die afhankelijkheid nog lange tijd blijft, wat we ook doen. Volgens de meest gebruikte statistieken voorzien zon en wind in ongeveer 15 procent van ons totale energieverbruik en fossiel in zo’n 80 procent. Zelfs als we het percentage zon en wind verdubbelen, wat jaren kost, dan blijft fossiel in de overgrote meerderheid. Dat wil op zich niet zeggen dat we dat niet zouden moeten doen. Maar wek niet de indruk dat we met het versnellen van de energietransitie snel heel veel minder kwetsbaar zijn voor de volatiele wereldmarktprijzen van olie en gas.
Bron: The Energy Institute, 2025 Statistical Review of World Energy
Overigens is er nog een discussie over de cijfers. Het ‘Energy Institute’, dat de jaarlijkse publicatie Statistical Review of World Energy van BP heeft overgenomen, heeft in de editie van 2025 de berekeningswijze van de bijdragen van de diverse bronnen aan de energievoorziening aangepast. Volgens die nieuwe cijfers was de bijdrage van zon en wind aan de totale energievoorziening in Nederland in 2024 slechts 6,7 procent. Ik kan niet beoordelen hoe valide die statistische aanpassing is. Als de nieuwe cijfers juist zijn, laat dat des te pregnanter zien hoe groot de uitdaging is om minder afhankelijk te worden van het buitenland met zon en wind.
Bron: The Energy Institute, 2025 Statistical Review of World Energy
We praten veel over onze energietransitie. Maar de echte energietransitie heeft in de Verenigde Staten plaatsgevonden. Die hebben de laatste decennia ingezet op exploratie van fossiele bronnen en fracking. Daardoor is de Amerikaanse zelfvoorzieningsgraad in bijvoorbeeld olie gestegen van bijna 35 procent in 2007 naar meer dan 100 procent in 2024. In gas zijn de Amerikanen ruim meer dan zelfvoorzienend geworden.
In Europa hebben we de exploratie beperkt en fracking in de ban gedaan. Bij ons is de zelfvoorzieningsgraad in olie gedaald van bijna 35 procent in 2007 naar 21 procent in 2024. Misschien was de afkeer van exploratie en fracking verdedigbaar en misschien is de Europese bodem minder rijkelijk voorzien dan de Amerikaanse. Maar waar was Elderson in de afgelopen zeventien jaar om te waarschuwen voor de toegenomen Europese afhankelijkheid?
De cruciale vraag is nu of de Amerikanen zichzelf daar een dienst mee hebben bewezen of zichzelf juist op langere termijn op achterstand hebben gezet, omdat ze op deze manier in de energietransitie zullen achterlopen. Ik denk het eerste, vooral omdat ik het klimaatalarmistische narratief zie afbrokkelen. Niet zozeer in Europa, en kennelijk zeker niet bij de ECB, maar op veel plekken elders wel.
Ik concludeer daarom dat het betoog van Elderson toch gewoon een betoog van een activist is. Er is niets op tegen om een activist te zijn, maar met het besturen van de ECB gaat het moeilijk samen.
Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Investment Officer over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.