De babyboomgeneratie biedt volgens themabeleggers volop kansen. Beleggen in de hang naar luxe van de kapitaalkrachtige pensionado ligt voor de aanhangers van deze trend voor de hand, maar ook aan de enorme problemen die vergrijzing met zich meebrengt valt volgens hen geld te verdienen.
In 2050 telt de wereld meer dan twee miljard mensen met een leeftijd van boven de 60. Dat is dan meer dan 20 procent van de bevolking, terwijl dat percentage in de jaren ‘90 nog maar op 10 procent lag. De oorzaak zit in dalende geboortecijfers en het feit dat de levensverwachting gemiddeld genomen omhoog gaat.
Westerse wereld
Hoewel vergrijzing een wereldwijd fenomeen is (zie ook het kader), worden de gevolgen het eerst duidelijk in de westerse wereld. De generatie die is geboren in de eerste tien jaar na de Tweede Wereldoorlog gaat massaal met pensioen, en heeft in veel gevallen flink gespaard voor dat pensioen.
Het geld wordt bij voorkeur besteed aan de leuke dingen van het leven. Bovendien houden de babyboomers niet de hand op de knip als het economisch tegenzit. ‘Ouderen zijn niet bang om hun baan kwijt te raken. Bovendien is hun vermogen vaak gespreid over meerdere categorieën, dus worden ze niet zo hard geraakt als bijvoorbeeld de aandelenkoersen kelderen,’ zegt Meret Gaugler van vermogensbeheerder Lombard Odier.
Cruiseschepen en golfbanen
Gaugler is manager van het Golden Age-fonds, een themafonds dat belegt in bedrijven die zich richten op babyboomers en senioren. Het investeert onder andere in uitbaters van cruiseschepen en luxe vakantieoorden voor golfers. ‘In de VS gaan er per dag 10.000 babyboomers met pensioen. Dus zelfs als er sprake is van een recessie-effect, dan compenseren de groeiende aantallen voor een afnemende koopkracht.’
Henk Grootveld, hoofd Trends Investing bij fondshuis Robeco, is niet overtuigd. ‘Dit soort beleggingen is mij te cyclisch. Golfen is een modetrend, en de winst van een cruiseschip hangt ook van een heleboel andere factoren af, zoals de olieprijs.’
Pensioenpotten niet goed gevuld
Grootveld wijst op de problemen die vergrijzing oplevert. Er zijn namelijk maar weinig landen met echt goed gevulde pensioenpotten. Nederland staat er nog relatief goed voor, maar in veel landen moet het meeste pensioen, als er al iets collectief geregeld is, worden opgebracht door de werkenden. En het effect van de vergrijzing is nou juist dat die de verhouding tussen werkenden en gepensioneerden scheef trekt.
Jonge mensen die bijsparen voor hun pensioen is een groeimarkt volgens Grootveld die om die reden investeert in onder andere Amerikaanse vermogensbeheerders. Een andere trend is consolidatie in de pensioensector. Kleinere pensioenfondsen fuseren, om kosten te besparen en risico’s te spreiden. Daar profiteert een bedrijf als Aegon van. Om die reden belegt Grootveld in verzekeraar en pensioenbeheerder Aegon, vanwege de consolidatie in de pensioensector.
Kosten gezondheidszorg
Een andere uitdaging die de vergrijzing oplevert zijn de kosten voor de gezondheidszorg die de pan uitrijzen. In veel ontwikkelde landen zijn die al meer dan 10 procent van het bruto binnenlands product (bbp). En die kosten zullen alleen maar toenemen, omdat in de laatste levensjaren relatief veel geld aan zorg wordt uitgegeven. De zorg zal dus goedkoper moeten worden, en volgens Grootveld kan de techniek helpen. ‘De helft van de medicijnen die wordt voorgeschreven werkt niet. De grote verbeteringen zitten in betere medicijnen en een betere diagnose.’ Robeco belegt onder andere in Quintiles, ’s werelds grootste onderzoeksbureau voor farmaciebedrijven.
Biotechbedrijven zoals Galapagos laat Grootveld links liggen, net als Meret Gaugler van Lombard Odier overigens. ‘Dat is teveel een gok op één medicijn.’
De ouderen van nu mogen er dan financieel goed voorstaan, maar het is niet gezegd dat de inkomens voor gepensioneerden in de toekomst ook stabiel blijven. ‘Beleggers moeten zich niet rijk rekenen,’ zegt Casper van Ewijk, hoogleraar economie en directeur van onderzoeksnetwerk Netspar.
Door de vergrijzing zijn de inkomsten uit premies, betaald door steeds minder werkenden, naar verhouding nog maar klein ten opzichte van het hele pensioenvermogen. De hoogte van de pensioenen hangen daardoor vooral af van de beleggingsresultaten. ‘Vroeger konden de premies stijgen als compensatie voor tegenvallende beleggingsresultaten, maar die ruimte is er niet meer.’
Ook acht Van Ewijk het niet denkbeeldig dat er in de toekomst individueel moet worden bijgespaard om de kosten voor de zorg op oudere leeftijd te kunnen betalen.
De vergrijzing is het verst gevorderd in Japan, zo blijkt uit cijfers van de Verenigde Naties. 32 procent van de bevolking is daar boven de 60. Japan wordt op de voet gevolgd door Italië en Duitsland, waar 27 procent van de bevolking ouder dan 60 is. De jongste bevolkingen zijn te vinden in Afrika en het Midden-Oosten. In een land als Kenia is maar 4 procent van de bevolking 60 jaar of ouder. Ondanks die jonge bevolking daar ontsnapt op termijn geen land ter wereld aan de vergrijzing.
De belangrijkste oorzaak, naast de gestegen levensverwachting, is namelijk het feit dat er overal minder kinderen geboren worden dan voorheen. Dat komt door de gestegen welvaart maar ook door de uitvinding van voorbehoedsmiddelen zoals de anticonceptiepil.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 9 oktober 2015.