Bestuurders van beursfondsen moeten hun aandeelhouders opvoeden door ze elk jaar ‘een strategisch raamwerk’ te bieden voor waardecreatie op de lange termijn. Daarin moet worden uitgelegd in welk ‘eco-systeem’ het bedrijf opereert, wat de kansen en bedreigingen zijn en welke invloed technologie en andere innovaties op hun verdienmodel hebben.
Het management moet stoppen met elk kwartaal een indicatie te geven van de ontwikkeling van de winst per aandeel maar juist inzoomen op de progressie die is geboekt bij hun meerjarenplan. Het raamwerk moet daarom ook algemeen aanvaarde cijfermatige indicatoren bevatten. Alleen op deze manier kan het kortetermijndenken van beleggers en analisten worden gestopt.
Deze oproep doet bestuursvoorzitter Larry Fink (foto) van het Amerikaanse BlackRock, ‘s werelds grootste vermogensbeheerder met een beheerd vermogen van 4.645 miljard dollar, vandaag in zijn jaarlijkse openbare brief aan ceo’s van alle bedrijven waar zijn firma een belang in heeft. Vier jaar geleden begon hij met een oproep aan beursbedrijven zich meer op de lange termijn te richten in plaats van met aandeleninkoopprogramma’s en dividenduitkeringen de loyaliteit van aandeelhouders op de korte termijn te kopen. De vermogensbeheerder heeft naar eigen zeggen vrijwel alle grote Nederlandse pensioenfondsen als klant en heeft een belang in nagenoeg alle beursfondsen.
Weinig succes
In zijn vierde brief constateert Fink dat zijn oproep nog weinig zoden aan de dijk heeft gezet, ook al wordt er veelvuldig over het thema gesproken. ‘Het dividend dat de beursfondsen van de (Amerikaanse) S&P500-index in 2015 uitkeerden, is het hoogste percentage van de winst sinds 2009.’ En ook de inkoopprogramma’s vertonen een stijgende lijn, aan het einde van het afgelopen derde kwartaal waren die 27% hoger dan twaalf maanden eerder. Dat geld kan dus niet meer worden geïnvesteerd in plannen voor waardecreatie. Volgens Fink kijkt management in zijn brieven aan aandeelhouders vooral terug en wordt te weinig de focus gelegd op de bedrijfsvisie en strategische plannen.
Commissarissen
Fink doet er daarom in zijn oproep een schepje bovenop. Hij wil dat de raad van commissarissen expliciet bevestigt dat zij de strategische plannen van het bestuur hebben beoordeeld. ‘Het moet een robuust proces zijn dat de board de noodzakelijke context biedt en een stevig debat mogelijk maakt.’ Zeker in de Angelsaksische landen zijn de commissarissen er voor de belangen van de aandeelhouders. Fink hoopt hen hiermee voor het blok te zetten dat zij ervoor moeten zorgen dat het bestuur met een langetermijnstrategie komt. Essentieel onderdeel daarin is ook een visie op milieu- en sociale factoren, naast de bekendere governance-issues waarin de checks & balances in een onderneming worden geregeld.
Activisten
De BlackRock-voorman waarschuwt bestuurders dat als zij geen langetermijnstrategie hebben voor waardecreatie zij het risico lopen dat activistische beleggers langskomen. Deze partijen hebben zo nu en dan, zo erkent Fink, betere plannen dan het management. Bij de achttien naar omzet grootste Amerikaanse gevechten tussen management en activist koos BlackRock zeven keer de kant van de laatste.
Hij herhaalde zijn oproep van vorig jaar om het langer aanhouden van aandelen fiscaal te stimuleren. Na het derde jaar zou het belastingtarief omlaag moeten gaan om vervolgens in tien jaar naar belastingvrijstelling te gaan. Het inkomstenverlies zou gecompenseerd kunnen worden door een hoger tarief voor korte termijnbeleggers. Volgens BlackRock is het via de belastingen stimuleren van langetermijneigendom onder aandeelhouders superieur aan andere methoden, zoals hogere dividenden of een dubbel stemrecht voor sommige aandeelhouders. Die laatste methode is gebruikelijk in Frankrijk en Italië, maar wordt ook in Nederland wel gebruikt (vooral door buitenlandse ondernemingen). Maar het principe ‘één aandeel, één stem’ wordt daardoor uitgehold, tot ergernis van veel institutionele beleggers.
Infrastructuur
In zijn brief breekt Fink een lans voor investeringen in de infrastructuur in de VS, variërend van het wegennet tot energie. Hij noemt het chronisch gebrek aan investeringen hierin een ‘bedreiging voor de mogelijkheid van bedrijven om te groeien’. Op de korte termijn scheelt het consumenten en bedrijven 1800 miljard dollar aan inkomsten. Hij roept investeerders en bedrijfsbestuurders op de patstelling te doorbreken tussen de behoefte aan infrastructuur en de afgeknepen overheidsfondsen. ‘In een tijd van groeiende ongelijkheid is infrastructuur bij uitstek geschikt voor bedrijven om in ontwikkelende markten groeien.’
Nederland
Fink staat niet alleen in zijn wens de kwartaalcijfers aan te passen. In Nederland heeft minister Dijsselbloem (Financiën) onlangs een oproep gedaan om de publicatie van kwartaalcijfers te stoppen. Hij deed zijn appél aan de monitoringcommissie corporate governance die de code voor goed ondernemingsbestuur actualiseert. Dijsselbloem vreest dat door het publiceren van kwartaalcijfers de kortetermijnfocus van bestuur en aandeelhouders in stand blijft. Eerder al schrapte hij de wettelijke verplichting tot publicatie van kwartaalcijfers. Door het ook in de code te laten opnemen, hoopt hij dat bedrijven er ook vrijwillig mee stoppen. Halverwege deze maand komt de monitoringcommissie met zijn voorstellen voor een vernieuwde code. Fink wil niet zover gaan. Hij noemt ‘lange termijn geen vervanging voor transparantie’. Bedrijven moeten wat hem betreft nog altijd kwartaalcijfers rapporteren maar geen inzicht meer geven in de winst per aandeel.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 2 februari 2016.