Het fiscale voordeel bij beleggingen in erkende ontwikkelingsfondsen is afgeschaft. Als reactie lanceert Alterfin, de Brusselse impactinvesteerder, een nieuwe transparantiestandaard voor impactfinanciering: human yield. ‘Het sociale rendement van ontwikkelingsfondsen moet beter gekwantificeerd worden’, zegt CEO Luc Cool.
Een ontwikkelingsfonds financiert microkredieten aan ondernemers in ontwikkelingslanden. De federale regering besliste eind 2025 om de fiscale aftrek voor zulke fondsen, zoals Incofin of Alterfin, retroactief af te schaffen vanaf 1 januari 2025. Voordien kon je 5 procent van het geïnvesteerde bedrag, tot maximaal 340 euro, fiscaal aftrekken, als je de belegging tenminste vijf jaar aanhoudt. Klanten van Alterfin zien nu dus hun reële rendement dalen.
Toch vreest Cool niet voor de impact ervan. ‘De interesse in ontwikkelingsfondsen zal niet dalen door de afschaffing van de fiscale aftrekbaarheid’, zegt Cool. ‘Onze investeerders bestaan eerder uit vermogende particulieren die bewust hun kapitaal inzetten voor sociale impact. De gunstige fiscale regel was daarom vooral een nice to have. Hun investering in ontwikkelingsfondsen is bovendien maar enkele procenten van hun totale vermogen, waardoor de financiële impact klein is.’
Human yield
Nu het reële financiële rendement daalt, zet Alterfin in op het sociale rendement. ‘We willen ons verhaal sterker maken door transparanter te communiceren over het niet-financiële rendement’, vertelt Cool.
Daarom introduceert het bedrijf nu human yield, een benadering die het ‘menselijke rendement’ van investeringen zichtbaar maakt met een onderbouwde analyse. Concreet wordt de human yield van een project of belegging uitgedrukt in ‘aantal verbeterde levens’, in verschillende dimensies: economisch welzijn (verhoogd inkomen), welzijn van het gezin (huisvesting, toegang tot educatie of gezondheidszorg) en financiële veerkracht (meer spaargeld).
‘Met surveybureaus gaan we in gesprek met mensen die door het project bereikt worden’, zegt Cool. ‘Er wordt een groot volume aan korte, rechtstreekse verhalen verzameld. Die verhalen worden aangevuld met gerichte meerkeuzevragen. De data-analysetool Sensemaker brengt alles samen en helpt ons patronen te identificeren.’
Het sociale rendement berekenen is echter geen eenvoudige taak. ‘De impact uit zich op verschillende manieren, van betere levensomstandigheden, zoals toegang tot scholing of gezondheidszorg, tot meer welvaart of veerkracht’, vertelt Cool. ‘Sensemaker laat ons toe die complexiteit te respecteren, terwijl we onze conclusies kunnen onderbouwen met een evidence-based aanpak.’
Foto: een door Alterfin gefinancierd landbouwproject in Rwanda
Hoge kostenstructuur
Alterfin geeft leningen uit aan kmo’s in Azië, Latijns-Amerika en Afrika, en is gespecialiseerd in financiering van duurzame landbouw en microfinanciering. Naast die financiering ondersteunt het Brusselse ontwikkelingsfonds de partners ook via technische assistentie. ‘We helpen de bedrijven bij hun bedrijfsvoering, boekhouding en rekrutering.’
Aan de beleggerskant stellen investeerders een bepaald bedrag voor een vastgelegde periode ter beschikking aan de coöperatie. Hiervoor ontvangen ze dividenden, en krijgen ze na afloop hun exacte inleg terug.
Ze moeten wel rekening houden het lagere financiële rendement bij impactinvesteringen als Alterfin. ‘Terwijl je bij gewone beleggingen op zo’n 5 procent rendement kan rekenen, proberen wij jaarlijks 1 procent dividend te garanderen. Met de weggevallen financial incentive was dit rendement hoger.’
Al dertig jaar winstgevend
‘Impactinvesteerders hebben sowieso al hogere kosten dan bij traditionele fondsen’, merkt Cool op. ‘We moeten selectief en grondig te werk gaan om onze risico’s te minimaliseren, terwijl we de sociale impact maximaliseren.’ Het lage investeringsbedrag drijft de gemiddelde kosten nog op.
Ondanks de uitdagende financiële context, is Alterfin bijna elk jaar winstgevend. ‘In ons dertig jaren bestaan hebben we maar één keer verlieslatend afgesloten’, vertelt Cool. ‘Tot op heden hebben we geen enkele inleg niet kunnen terugbetalen. We werken met kapitaalreserves om bij grote schokken toch liquide te zijn.’
Naast de typische investeringsrisico’s en het wisselkoersrisico, moet Alterfin ook nog overweg met het emerging markets risico. ‘Maar de risico’s van het Zuiden worden overschat’, stelt Cool. ‘Met onze dertigjarige expertise en de diversificatie van onze investeringen in dertig verschillende landen, minimaliseren we de voornaamste risico’s. Bovendien anticiperen we snel bij opkomende problemen dankzij onze mensen ter plaatse en maandelijkse monitoring.’
Van ESG naar impact
‘We staan globaal op een kantelpunt waar investeringen impact kunnen maken’, zegt Cool. ‘ESG is na een evolutie van twintig jaar mainstream geworden. Nu kunnen we de volgende stap zetten: van beleggingen die niet schadelijk zijn, naar beleggingen die bewust zijn opgezet om meetbare impact te creëren.’
In dit scharniermoment hoopt hij op meer aandacht van beleggingsprofessionals. ‘Een stijgend percentage investeerders zoekt naar manieren om hun traditionele portefeuille aan te vullen met gerichte impactinvesteringen die tastbare resultaten opleveren.’