Autoriteiten en inlichtingendiensten werken de laatste jaren internationaal veel beter samen om een herhaling van megafraude van de Amerikaan Bernard Madoff, deze week vijf jaar geleden aan het licht gekomen, te voorkomen.
Daardoor kon alleen al in Nederland tientallen fraudeurs de pas worden afgesneden.
Sneller optreden
In december 2008 ging een schok door de financiële wereld toen duidelijk werd met hoeveel gemak Madoff, tot dan toe een gerespecteerd lid van de financiële gemeenschap op Wall Street, de grootste fraude uit de geschiedenis kon optuigen.
In Nederland treedt de AFM sindsdien sneller op tegen adviseurs die buitenlandse beleggingsfondsen aanraden aan particulieren. ‘Laatst waren we bij een partij die zijn klanten in Amerikaanse fondsen voor professionals liet beleggen’, zegt Tim Mortelmans, hoofd toezicht, tegenover Het Financieele Dagblad. ‘Die stonden niet onder toezicht. We hebben haar gezegd dat haar klanten uit die fondsen moeten.’
Beleggers meer rechten
Madoff had 17 miljard dollar van beleggers in rook laten opgaan. Nederlandse partijen gingen voor 2 miljard dollar het schip in.
Onder de Nederlandse slachtoffers zijn banken (Fortis), pensioenfondsen (Shell) en minimaal duizend particulieren. Die laatste groep verloor zeker 200 miljoen dollar, ruim twee keer meer dan bij grote Nederlandse beleggingsfraudes als PalmInvest of René van den Berg. Veel Nederlanders bleken, vaak tot hun verrassing, via buitenlandse hedgefondsen te beleggen bij Madoff.
Beleggers hebben sinds de Madoff-zaak meer rechten gekregen, zegt Mortelmans. Ze kunnen makkelijker partijen aansprakelijk stellen in massaclaims.
Schikking met SNS
Voor Nederlandse Madoff-slachtoffers biedt dat weinig soelaas. Zij vechten al vijf jaar voor compensatie. Zoals de ruim 400 klanten van adviseur Bos & Partners (B&P), die 100 miljoen euro verloren. Een deel van hen heeft zich verenigd in een stichting en tracht de schade te verhalen.
Omdat er bij B&P (niet te verwarren met het gelijknamige advocatenbureau) weinig valt te halen, richt de stichting zich op SNS Reaal. Die bank voerde orders uit die B&P adviseerde en werd daarvoor beboet door de AFM. Na een juridische strijd van jaren wordt nu over een schikking onderhandeld tussen de stichting en SNS, melden bronnen. SNS en de stichting geven geen commentaar.
‘Te traag en te procedureel’
Zeker 500 particulieren die niet via Bos en SNS belegden, hebben zich aangesloten bij het Belgische Deminor, dat financiële instellingen aansprakelijk wil stellen die zaken deden met Madoff of met de fondsen die bij hem belegden.
Zoals UBS, het Nederlandse trustbedrijf Citco en accountants PWC en E&Y. Maar die zaken zijn nog niet eens tot inhoudelijke behandeling gekomen.
Volgens Erik Bomans van Deminor zijn Europese rechtbanken ‘te traag en te procedureel’, waardoor beleggers te lang moeten wachten op duidelijkheid.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 9 december 2013