Christel Dumas nam de fakkel over als voorzitster van het Towards Sustainability Labelling Agentschap (CLA) in een moeilijke periode voor duurzaam beleggen: ESG-rendementen blijven achter, het debat wordt scherper en vooral in de VS groeit de openlijke anti-ESG-retoriek.
Dumas is professor in sustainable finance aan de ICHEC Brussels Management School en volgde in september Olivier Marquet op als voorzitster van het Towards Sustainability Labelling Agentschap (CLA). Ze erkent dat het sentiment is gekanteld, maar waarschuwt voor verwarring tussen korte en lange termijn. ‘Veel van de vragen die we vandaag krijgen, zijn kortetermijnvragen, terwijl ESG-antwoorden bijna altijd langetermijnantwoorden zijn. Dan praten we niet over hetzelfde.’
Drie vertrekpunten mét consensus
Voor haar zijn er drie vertrekpunten waarover wél een brede consensus bestaat. Eerst en vooral de wetenschap. ‘Er is een wetenschappelijke consensus over klimaat. De gevolgen zijn diepgaand en wijdverspreid: ecologische ontwrichting, gezondheidsproblemen, extreem weer, biodiversiteitsverlies, zelfs mentale gezondheid.’
Daarnaast is er volgens haar ook een investeerdersconsensus. ‘Investeerders zijn ervan overtuigd dat klimaatrisico’s belangrijk zijn. Het zijn echte bedrijfsrisico’s. Als bedrijven die risico’s negeren, tast dat hun toekomstige financiële prestaties aan.’
Het derde punt gaat over ESG en rendement. ‘Er zijn meer dan vijfduizend academische studies. Je kan niet aantonen dat ESG waarde creëert, maar je kan ook niet aantonen dat ESG waarde vernietigt. Je maakt geen geld met ESG, maar je verliest ook geen geld door ESG.’
Vanuit die drie vaststellingen plaatst ze de recente ontgoocheling in perspectief. ‘Markten zijn cyclisch’, benadrukt ze. ‘Sectoren zoals olie, gas en defensie – vaak uitgesloten of beperkt in ESG-strategieën – presteren vandaag sterk. Maar als je ESG doet, doe je dat met een langetermijnperspectief. Je kan je portefeuille niet elke dag bekijken en tegelijk verwachten dat ze een langetermijnverhaal vertelt.’
Trump en onzekerheid
Is de huidige terugval dan een instapmoment voor duurzaam beleggen? Dumas blijft voorzichtig. ‘Ik heb geen kristallen bol. Niemand kan zeggen hoe lang een cyclus duurt.’ Wel ziet ze duidelijk wat de huidige politieke context doet met markten. ‘Wat we zien met Trump, is veel onzekerheid: volatiliteit en onbekenden.’
Dat maakt het werk van professionele beleggers volgens haar moeilijker. ‘De voorbije jaren was het duurzame verhaal vanzelfsprekend. Banken konden zeggen: je hebt twee opties, en we raden de duurzame aan. Dat hield steek voor iedereen. Vandaag is dat anders. Nu moet je duurzame keuzes opnieuw verantwoorden. En veel bankiers zijn daar niet voor opgeleid.’
Volgens Dumas vraagt dat om een ander discours. Minder ideologisch, meer economisch. ‘Alles wordt vandaag geopolitiek en economisch. Energie zit in het hart van veel marktbewegingen. Voor Europa is nadenken over energiebronnen en energie-onafhankelijkheid gewoon zakelijk denken.’
Ze maakt daarbij een duidelijke knip in beleggingshorizons. ‘Voor partijen met een lange horizon, zoals pensioenfondsen, is duurzaamheid logisch. Maar wie zijn return in drie maanden wil maximaliseren, moet eerlijk zijn: duurzame oplossingen zijn daar niet voor gemaakt. Je kan duurzaamheid niet in de ultrakorte termijn duwen.’
Het label als procescontrole
Ook het Towards Sustainability-label zelf krijgt in een sceptische markt sneller het etiket ‘marketing’ opgekleefd. Dumas verwerpt dat expliciet. ‘Het label gaat de wereld niet veranderen. Dat is niet het punt. De financiële sector beheert triljoenen euro’s. Dat is een enorme macht. Het label geeft die beleggers een instrument om te controleren of hun asset managers de juiste processen hebben om risico’s te beheren.’
Het label beoordeelt geen intenties, maar structuren. ‘We gaan naar asset managers en kijken hoe ze in de praktijk werken. Zijn er processen om schade te vermijden? Kunnen ze positieve impact identificeren en meten? En is er transparantie, of is het een zwarte doos? Die transparantie is cruciaal.’
Streng of pragmatisch
Moet het label in tijden van ESG-backlash strenger worden of juist pragmatischer? Volgens Dumas is dat een valse tegenstelling. ‘Kwaliteit is superbelangrijk. Maar kwaliteit is niet hetzelfde als strenger zijn. En pragmatisch zijn is niet hetzelfde als alles laten gaan.’
De kracht van Towards Sustainability zit volgens haar net in de schaal. ‘We willen geen nichelabel zijn met vijf fondsen. Dan helpen we de markt niet. Omdat de criteria evolueren, is de Belgische markt stap voor stap verbeterd.’
De vernieuwde raad van bestuur – met academici, maatschappelijke profielen en mensen uit de financiële sector – helpt volgens Dumas om dat evenwicht te bewaren. ‘Wat mij opviel, is dat je niet hoort wie welke achterban verdedigt. Iedereen werkt aan hetzelfde doel: een gezondere Belgische financiële markt.’
Die mix is volgens haar essentieel bij gevoelige thema’s zoals defensie. ‘We hebben daar discussies over gehad. Dan heb je mensen rond de tafel die zowel de marktrealiteit begrijpen als de verwachtingen van de civiele samenleving in herinnering brengen.’
2030 komt snel dichterbij
Wanneer ze vooruitkijkt, wordt Dumas concreet. ‘Binnen drie jaar zijn we 2029. En alle wetenschappelijke rapporten rond het klimaat mikken op 2030. Ik verwacht tegen dan grote verschuivingen rond energie, energieprijzen en energiezekerheid.’
Is ze hoopvol over de toekomst? ‘Ja, zeker. Voor mij is het een professionele verantwoordelijkheid om hoopvol te zijn. Ik werk elke dag met jonge mensen. Het zou onverantwoordelijk zijn om niet hoopvol te zijn.’