De prijs van een vat ruwe olie spoot boven de 100-dollargrens uit toen de situatie in het Midden-Oosten verder escaleerde. Een kleine prijs die moet worden betaald, aldus de president van de Verenigde Staten. Ik vermoed echter dat Trump door een te smalle lens kijkt om de ware kosten van deze nieuwe militaire ingreep te bepalen - mocht hij daar überhaupt al naar kijken.
Regelmatig denk ik iets van strategie in het optreden van Trump te kunnen ontdekken. Of die strategie altijd even snugger is, is een andere discussie, maar bij de ontwikkelingen in Iran vraag ik me toch af wat hier nu het overkoepelende doel is.
Uiteraard zal dat worden gedefinieerd als de noodzaak om Iran als (toekomstige) kernmacht uit te schakelen. Sowieso is er binnen de nieuwe strategie van nationale veiligheid maar weinig nodig om volgens de VS als dreiging te worden bestempeld.
Dat neemt niet weg dat de mooie woorden van voorheen, over hoe de Iraniërs hun eigen land eindelijk terug zouden kunnen nemen, al een tijdje niet meer te horen zijn. Niet in de laatste plaats omdat diezelfde Iraniërs nu al bijna twee weken hopen dat er geen verdwaalde raket op hun wijk neerploft. Het is moeilijk ‘in opstand te komen’ en ‘te vechten voor je rechten’ als de drones massaal over je heen razen.
Hoge prijs
Goed, het doel hier is niet om de zin of zinloosheid van deze oorlog te wegen. Mijn focus ligt op Trumps opmerking dat een hogere olieprijs een kleine prijs is die moet worden vereffend. Dat is mijns inziens te kortzichtig. Voor Amerikanen is dat misschien zo, al zullen zij de oorlog uiteindelijk bij het benzinestation betalen, wat zelden goed valt bij verkiezingen. Wereldwijd ligt dat anders. Daar is de prijs allesbehalve klein.
Om dat goed te zien, moet je een stap terug doen en bedenken waar al die energie die door de Straat van Hormuz moet, voor wordt gebruikt. Een belangrijk voorbeeld waar weinig over wordt geschreven zijn stikstofhoudende meststoffen, waarvoor grote hoeveelheden aardgas nodig zijn. Aardgas vormt tot wel 90 procent van de productiekosten van deze meststoffen.
Je kunt wel raden wat dit betekent. Hoe langer de Straat van Hormuz geheel of gedeeltelijk gesloten blijft, hoe meer de prijs van meststoffen oploopt, met stijgende voedselprijzen als gevolg. En dat is precies wat je niet wilt. Menig revolutie of oorlog is uitgebroken door uit de hand lopende voedselprijzen.
Als de olieprijs met 30 procent stijgt, zoals op het moment van schrijven het geval is, stijgen voedselprijzen met enige vertraging met circa 4 à 5 procent. Klapt de olieprijs bij een langer dan verwacht conflict weer boven de 110 dollar, dan kunnen voedselprijzen uiteindelijk met zo’n 10 procent oplopen. Daarmee raak je juist dat deel van de wereldbevolking dat het toch al niet breed heeft. Vanuit menselijk, maar zeker ook geopolitiek oogpunt, zou Trump dat niet moeten willen.
Uitweg
De Verenigde Staten en Trump zitten in een onhandige en, vermoedelijk deels onvoorziene, spagaat. Israël maakt van de situatie gebruik om zoveel mogelijk vijandige doelen uit te schakelen, terwijl de Amerikaanse president vanuit huis de druk voelt om deze oorlog zo snel mogelijk te beëindigen.
Dat gaat een stuk makkelijker wanneer je kunt stellen dat het huidige regime definitief is gevallen en Iran met een andere politieke wind aan de wederopbouw kan beginnen. Dus ja, ik heb hier toch wel mijn twijfels bij en ik hoop dat Trump er, ondanks alles, snel een einde aan maakt. De prijs van deze oorlog is toch net wat minder gunstig dan de Donald hem doet voorkomen. En paradoxaal genoeg de ‘voedingsbron’ van latere conflicten.
Jeroen Blokland analyseert in het oog springende, actuele grafieken over de financiële markten en macro-economie. Daarnaast is hij beheerder van het Blokland Smart Multi-Asset Fund, een fonds dat belegt in aandelen, goud en bitcoin.