Vooral de koersen van Europese oliebedrijven met weinig activiteiten in het Midden-Oosten zijn met tientallen procenten gestegen sinds de oorlog in de Golfregio. Toch lost hun blik op Latijns-Amerika Europa’s energieprobleem niet op, uiteindelijk moet de weg naar energie-autonomie lopen via elektrificatie.
Dat zeggen experts in gesprek met Investment Officer. Sinds de uitbraak van de crisis in het Midden-Oosten zijn de aandelen van het Noorse Equinor, het Spaanse Repsol, het Italiaanse Eni en het Portugese Galp met dubbele cijfers geklommen, met stijgingen die in sommige gevallen oplopen tot ruim 20 procent.
Alle vier de olie- en gasconcerns produceren in Noorwegen, de Noordzee en Latijns-Amerika. Daardoor zijn zij minder kwetsbaar voor de huidige geopolitieke onrust in het Midden-Oosten. Maar daarmee is Europa’s bredere energieprobleem niet opgelost.
Voor de oorlog in Oekraïne was Rusland de belangrijkste leverancier van gas aan Europa, terwijl olie vooral uit Rusland, het Midden-Oosten en Noorwegen kwam. Sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022 heeft Europa zijn gasimport uit Rusland met ongeveer 75 procent teruggebracht. De regio vulde dat gat niet met wind- en zonne-energie, maar grotendeels met Amerikaans LNG en daarnaast met gas uit Noorwegen. In het derde kwartaal van 2025 was bijna 60 procent van alle Europese LNG-import afkomstig uit de Verenigde Staten, een verviervoudiging ten opzichte van 2021. Het Clingendael Instituut waarschuwde in januari 2026 dat Europa daarmee ‘selectief blind’ is voor een nieuwe kwetsbaarheid.
‘Brazilië heeft een aanzienlijke olieproductie en Argentinië beschikt over groot potentieel voor aardgas. De volumes kunnen helpen, maar ze zullen de markt niet fundamenteel veranderen.’
Darwei Kung, grondstoffenstrateeg bij DWS
In een reactie daarop zoekt Europa naar nieuwe leveranciers. Begin deze maand sloot het Duitse staatsenergiebedrijf SEFE bijvoorbeeld een bindend achtjarig LNG-contract met het Argentijnse Southern Energy, gekoppeld aan de ontwikkeling van het Vaca Muerta-gasveld. De Mercosur-deal, het handelsakkoord tussen de EU en Zuid-Amerikaanse landen zoals Brazilië en Argentinië, heeft geholpen om die samenwerking mogelijk te maken.
Toch tempert Darwei Kung, grondstoffenstrateeg bij DWS, de verwachtingen over de rol die Latijns-Amerika kan spelen in de gasbehoefte van Europa. ‘Brazilië heeft een aanzienlijke olieproductie en Argentinië beschikt over groot potentieel voor aardgas. De volumes kunnen helpen, maar ze zullen de markt niet fundamenteel veranderen.’
Paul Jackson, hoofd asset allocation research bij Invesco, sluit zich daarbij aan. ‘Latijns-Amerika biedt perspectief, maar geen oplossing. De volumes zijn te klein voor een wezenlijk verschil op Europees niveau. Alleen als Venezuela haar enorme oliereserves volledig kan ontwikkelen, verandert dat beeld. Dat is voorlopig nog niet aan de orde.’
Los van de vraag of Latijns-Amerika genoeg reserves heeft of aan de vraag van Europa te voldoen, speelt de houding van Europa ook een rol in de aanvoer vanuit de regio, legt Kung uit. ‘Europa aarzelt om langlopende contracten met olie- en gasleveranciers te sluiten, omdat dat niet past bij de langetermijndoelen richting duurzame energie. Maar zonder zulke contracten investeren producenten ook minder in nieuwe productie.’
Energietransitie zet door
Europa is intussen minder fossiel afhankelijk dan in de jaren zeventig, omdat de energiemix aanzienlijk diverser is. ‘Frankrijk wekt circa 70 procent van zijn elektriciteit op via kernenergie, terwijl het Verenigd Koninkrijk en Duitsland rond de 50 procent van hun elektriciteit uit hernieuwbare bronnen halen. In 2025 overtroffen wind en zon voor het eerst fossiele brandstoffen als grootste stroombron in de EU’, aldus Jackson.
Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen zei begin maart dat het afbouwen van kernenergie mogelijk een vergissing is geweest. Nucleaire heropschaling kan de energiemix op lange termijn versterken, maar lost de huidige kwetsbaarheid van Europa niet op. Het ideale eindscenario is volgens Jackson het Noorse model, met een economie die grotendeels op duurzame energie (80 procent) draait, met fossiele brandstoffen als aanvulling op de resterende vraag. Tegelijkertijd sluit hij niet uit dat Russische olie na de oorlog weer een weg terug vindt naar Europa, direct of via een tussenpartij.
‘Het is een bekende marktreactie dat wanneer de olieprijs stijgt, aandelen van oliebedrijven meestijgen. Dat heeft niets te maken met of de winstmarges ook toenemen.’
Simon Wiersma, beleggingsstrateeg bij ING
Een energie-autonoom Europa. Linksom of rechtsom zal de weg daar naartoe turbulent verlopen, verwachten de energie-experts. Oliebedrijven kunnen op korte termijn profiteren van geopolitieke schokken, al plaatst beleggingsstrateeg Simon Wiersma van ING die rally in perspectief. ‘Het is een bekende marktreactie dat wanneer de olieprijs stijgt, aandelen van oliebedrijven meestijgen’, zegt hij. ‘Dat heeft niets te maken met of de winstmarges ook toenemen. Dat is alleen het geval als de olieprijs voor langere tijd hoog blijft.’ Bovendien ziet hij geen structureel voordeel voor Europese oliebedrijven ten opzichte van hun wereldwijde sectorgenoten.
Uiteindelijk vormen hernieuwbare energiebedrijven de toekomst, zegt Wiersma. ‘Op termijn zal ook het kapitaal richting duurzaamheid en elektrificatie bewegen’, zegt de strateeg. ‘Je ziet nu al dat het enthousiasme voor tweedehands elektrische auto’s aan populariteit wint.’