De oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran werpt een schaduw over een cruciale week voor centrale banken. Woensdag komt de Amerikaanse Federal Reserve bijeen, een dag later volgt de Europese Centrale Bank.
De olieprijs reageert nerveus op het conflict in het Midden-Oosten, terwijl centrale banken juist dachten het inflatieprobleem grotendeels onder controle te hebben. ECB-president Christine Lagarde probeerde afgelopen week alvast de toon te zetten. Europa zal volgens haar niet opnieuw een inflatieschok meemaken zoals na de Russische invasie van Oekraïne.
‘Wij zullen alles doen wat nodig is om de inflatie onder controle te houden en ervoor te zorgen dat Europeanen geen prijsstijgingen meemaken zoals in 2022 en 2023’, zei Lagarde eerder in een tv-interview in Parijs. De ECB wil voorkomen dat hogere energieprijzen opnieuw het inflatieverhaal domineren. Maar dat betekent niet automatisch dat de ECB opnieuw aan de rente gaat sleutelen.
Olie als complicerende factor
De olieprijs schoot maandag tot boven de 120 dollar per vat toen markten rekening hielden met mogelijke verstoringen van energiestromen uit de Golfregio. Daarna zakte de prijs weer terug toen handelaren hun verwachtingen bijstelden. Donderdag steeg een vat opnieuw boven de 100 dollar.
Tegelijk besloten de G7-landen en het Internationaal Energieagentschap een uitzonderlijk grote vrijgave van strategische olievoorraden ter grootte van tot 400 miljoen vaten — ongeveer het totale wereldverbruik in vier dagen — om de markt te stabiliseren.
Voor beleggers draait het inmiddels minder om de piek in de olieprijs dan om de vraag hoe lang energie duur blijft. Vincent Mortier, beleggingschef van vermogensbeheerder Amundi, verwacht dat de economische schade uiteindelijk beperkt kan blijven. ‘Zelfs in ons basisscenario heeft de schok gevolgen, maar die blijven beheersbaar. Wij zien geen scenario waarin de wereldeconomie hierdoor in een recessie belandt of waarin hyperinflatie terugkeert’, zei hij eerder deze week tijdens een beleggerscall.
Markten verwachten renteverhoging eurozone
Toch reageren financiële markten vaak sneller dan de economie zelf. In de rentemarkten werd deze week plotseling rekening gehouden met een strenger ECB-beleid als gevolg van hogere energieprijzen. Volgens Mortier is die reactie overdreven. Beleggers hebben inmiddels twee mogelijke renteverhogingen door de ECB ingeprijsd. ‘Dat vinden wij te veel’, zei hij.
De reactie laat zien hoe gevoelig de markten zijn voor een nieuwe energie-inflatiecyclus. De eurozone blijft immers een netto-importeur van energie, terwijl de Verenigde Staten inmiddels de grootste olieproducent ter wereld zijn.
Energieschok zet centrale banken klem
Volgens economen kan zo’n olieschok snel een stagflatieachtig patroon veroorzaken. Analisten van Rabobank berekenden dat de Amerikaanse inflatie in een ernstig scenario in 2026 zelfs kan oplopen tot 5,8 procent, terwijl de economische groei vertraagt, al blijft een recessie in hun ogen onwaarschijnlijk. ‘Monetair beleid kan niet beide problemen tegelijk oplossen: hogere inflatie zou renteverhogingen vereisen, terwijl zwakkere economische groei juist om renteverlagingen vraagt’, aldus de bank in een researchrapport.
Volgens Josh Hirt, senior econoom bij Vanguard, komen in zo’n situatie beide doelen - stabiele prijzen en maximum werkgelegenheid - van de Federal Reserve onder druk te staan. ‘Zolang de situatie voortduurt, verwachten wij dat de Fed eerder geneigd zal zijn niets te doen, al zal de al verhoogde inflatie beleidsmakers alert houden op mogelijke veranderingen in inflatieverwachtingen.’
Stagflatie-risico
Volgens Salman Ahmed, verantwoordelijk voor de strategische assetallocatie bij Fidelity International, kan een langdurige verstoring van energietransport door de Golfregio direct doorwerken in inflatie en groei. Europa en Azië zijn daarbij het meest kwetsbaar door hun afhankelijkheid van geïmporteerde energie, terwijl de Verenigde Staten relatief beter beschermd zijn dankzij hun eigen energieproductie.
‘Obligaties zijn in dit soort situaties geen perfecte hedge’, zegt Ahmed. ‘De schok werkt direct door in de inflatie en kan de korte rente hoog houden, zelfs terwijl de economische groei verzwakt.’
Onzekerheid domineert
Daleep Singh, hoofdeconoom bij PGIM, ziet het grootste probleem voor beleggers in de sterk toegenomen onzekerheid over de mogelijke uitkomsten van het conflict. ‘Markten worden gedwongen een veel bredere bandbreedte aan scenario’s in te prijzen, terwijl er nog maar weinig betrouwbare informatie is over de kans op elk van die uitkomsten’, zegt hij.