Han de Jong

Ik geef het eerlijk toe. Als ik in mijn baan bij ABN Amro naar Den Haag moest, keek ik vaak wantrouwend naar de kantoortorens die opdoemen als je vanaf de A4 de A12 indraait. ‘Hoeveel ambtenaren zitten daar wel niet en wat doen die in hemelsnaam allemaal’, dacht ik dan. Omgekeerd ging het ook vaak zo.

Ze zeggen dat de coronapandemie aanzienlijke psychische schade aanricht. Aangezien ik niet arrogant wil zijn, ga ik er daarom maar vanuit dat ik inmiddels tenminste een beetje van het padje raak. U bent ongetwijfeld vriendelijk en beleefd en geneigd te denken dat het met mijn psychische gesteldheid waarschijnlijk meevalt. Dan raad ik toch aan dit oordeel op te schorten tot u deze column hebt gelezen.

Vorige week publiceerde het IMF updates van drie belangrijke publicaties, over de economische vooruitzichten, over financiële stabiliteit en over overheidsfinanciën. De beleidsaanbevelingen zijn helder. Overheden en centrale banken moeten vooral doorgaan met waar ze mee bezig zijn, het stimuleren van de economie, zelfs nadat het herstel is begonnen.

Velen voorspelden een sterke stijging van de inflatie toen centrale banken in 2008 en daarna het monetaire beleid sterk versoepelden. Vooral toen de Federal Reserve haar heil zocht in kwantitatieve verruiming, wemelde het van de waarschuwingen voor een fors hogere inflatie.

Herinnert u zich de term geldillusie? Die houdt in dat mensen onvoldoende in de gaten hebben hoe inflatie de waarde van hun nominale tegoeden uitholt. Doordat de inflatie al lang laag is, hoor je er momenteel weinig over.

De kosten van de crisis vallen in zoveel categorieën dat het ondoenlijk is die allemaal op een rij te zetten. Sommige kosten zijn te kwantificeren, maar het leed dat mensen treft niet. Wat is de prijs van gezondheidsklachten, psychische nood en disfunctioneren? Ik beperk me nu tot de overheidsfinanciën.

Maakt u dit jaar goede voornemens? Of heeft u zo’n zwaar jaar gehad dat u zichzelf een jaartje zonder die traditionele zelfkastijding gunt? Ik heb een suggestie. Eigenlijk is het een dringende raad.

Nooit eerder zakten zoveel landen tegelijk in een recessie als dit jaar. Nooit eerder was de teruggang in de bedrijvigheid zo abrupt. Nooit eerder krompen veel economieën zo sterk als in het tweede kwartaal. Nooit eerder groeiden ze weer zo hard als in het derde kwartaal.

‘Wat denk je dat een centrale bank onder normale omstandigheden zal doen wanneer ze geconfronteerd wordt met een abrupte, diepe recessie, met inflatie onder de doelstelling en zelfs iets onder nul, met appreciatie van de munt terwijl andere centrale banken renteverlagingen doorvoeren?’ Zou dat niet een goede vraag zijn op een tentamen voor economiestudenten?

Het zogenoemde Wopke-Wiebes fonds, of eigenlijk het Nationale Groeifonds, is afgelopen week besproken in de Tweede Kamer. Ik ben bang dat ik een natuurlijke scepsis heb tegen dit soort fondsen. Ze worden met veel bombarie aangekondigd, maar in de praktijk blijkt de effectiviteit vaak teleurstellend.