Toen een in Ierland gedomicilieerde Eltif in december de opnames opschortte, was dat een primeur voor de Europese markt. Tegelijk legde het een fundamentele spanning bloot in het product zelf.
De gebeurtenis komt op een moment dat Eltifs snel terrein winnen in Europa. Het aantal lanceringen neemt toe en distributie via banken en platforms groeit, waardoor private markten dichter bij particuliere beleggers komen.
‘We zien een sterke toename van semi-liquide structuren, en dat brengt vanzelf uitdagingen met zich mee’, zei Sonja Knorr, hoofd alternatieve fondsen bij Scope Fund Analysis in Berlijn, in antwoord op een vraag van Investment Officer tijdens een recent webinar. ‘In stressscenario’s lopen deze structuren tegen hun grenzen aan. Als de uitstroom oploopt, moeten de ingebouwde mechanismen worden ingezet.’
Beleggers in Frankrijk, Duitsland en Italië zijn de grootste afnemers van dit soort fondsen, die met name vanuit Luxemburg opgezet worden. Nederlandse beleggers doen maar beperkt mee in deze markt. Lange tijd was hier slechts 1 Eltif beschikbaar maar sinds januari jaar biedt ook ING een dergelijk fonds aan.
Voor Hosna Houbani, eveneens werkzaam bij Scope, zit het probleem vooral in de marktstructuur. ‘Maturity transformation is hier de kern. Je combineert illiquide activa met periodieke liquiditeit. Dat werkt alleen als verwachtingen goed worden gemanaged en portefeuilles zorgvuldig zijn opgebouwd.’
Greenman Open dicht
Die spanning werd concreet in december 2025. Greenman Open, een Ierse Eltif gericht op Duits winkelvastgoed voor dagelijkse boodschappen, sloot de uitstroom nadat opnameverzoeken de limieten overschreden. Daarmee was het de eerste Europese Eltif die ‘gates’ activeerde. Het fonds telde circa 8.000 Ierse particuliere beleggers, aangetrokken door een lage instapdrempel van 1.500 euro en een app.
Volgens Knorr past dit in een breder patroon. ‘Dit zijn geen incidenten. We hebben vergelijkbare ontwikkelingen gezien bij open-end vastgoedfondsen en in private credit in de VS. Semi-liquide structuren zijn kwetsbaar wanneer veel beleggers tegelijk willen uitstappen.’
‘In stressscenario’s lopen deze structuren tegen hun grenzen aan. Als de uitstroom oploopt, moeten de mechanismen worden ingezet.’
Sonja Knorr, Scope Fund Analysis
Het tijdelijk blokkeren van opnames is een standaardinstrument bij semi-liquide fondsen, bedoeld om gedwongen verkoop van activa te voorkomen. Toch roept het vragen op over hoe particuliere beleggers reageren wanneer toegang tot hun kapitaal wordt beperkt door de uitgang af te sluiten.
De ‘gates’ van Greenman Open blijven minimaal 12 maanden gesloten. Volgens de beheerder overschreden kwartaalopnames 10 procent van de fondswaarde. Het bedrijf, dat circa 1,3 miljard euro beheert in drie Eltifs, verving op 4 maart zijn ceo en medeoprichter Johnnie Wilkinson. Zijn opvolger, Neil O’Keeffe, voormalig hoofd juridische zaken bij Apex Group, wil nu 190 miljoen euro ophalen via de verkoop van Duits retailvastgoed.
Momentum houdt aan
Tegelijkertijd groeit de Eltif-markt onverminderd door. Vermogensbeheerders zien kansen in producten die private beleggingen ‘democratiseren’ en tegelijk een aantrekkelijk verdienmodel bieden via relatief hoge beheervergoedingen.
Scope verwacht dat het beheerd vermogen in Eltifs in 2026 met 40 tot 50 procent kan groeien tot circa 50 miljard euro, en tot 80 miljard euro in 2028. Die groei wordt gedragen door bredere distributie en toenemende interesse van particuliere beleggers die beleggen via verzekeraars, met name in Duitsland, Frankrijk en Italië.
Nieuwe producten volgen elkaar snel op. Carmignac bereidt een evergreen private equity Eltif voor. Ark Invest heeft de markt betreden met een strategie die blootstelling biedt aan private bedrijven, waaronder SpaceX, waarvan een beursgang al volop aandacht trekt bij vermogensbeheerders en hun klanten.
Morningstar telt sinds 2024 189 goedgekeurde Eltifs, waarvan ongeveer de helft evergreen-structuren. Scope registreerde vorig jaar 113 nieuwe fondsen, waarmee het totaal op 268 kwam.
Rendement onder druk
Volgens Houbani zal het succes van Eltifs uiteindelijk afhangen van wat ze opleveren. ‘Als rendementen op termijn tegenvallen, zeker ten opzichte van liquide markten, wordt het lastig om het vertrouwen van beleggers vast te houden.’
Morningstar is nog kritischer. Hun analyse suggereert dat veel Eltif-strategieën moeite zullen hebben om hun illiquiditeit te rechtvaardigen. Vergelijkbare rendementen waren recent ook in liquide krediet- en aandelenmarkten te behalen, wat de vraag oproept waar de illiquiditeitspremie blijft.
‘Eltifs verschijnen op retailplatforms op een moment dat markten opnieuw leren dat liquiditeit geen vanzelfsprekendheid is’, zei Mara Dobrescu, senior principal bij Morningstar. ‘Het “semi” in semi-liquide is er niet voor niets.’
Kostenstructuur
Analyse van Scope van 132 fondsen laat een gemiddelde beheervergoeding zien van 1.80 percent per jaar, met private equity Eltifs aan de bovenkant. De meeste fondsen rekenen daarnaast performance fees, doorgaans boven een vaste drempel.
Morningstar stelt dat kostenstructuren lastig vergelijkbaar blijven en soms slecht aansluiten bij het belang van beleggers. Extra kosten, zoals transactiekosten en leverage, vallen vaak buiten de headline cijfers.
Tegelijk maken de regels onder Eltif 2.0 het mogelijk om een groter aandeel liquide activa aan te houden. Dat ondersteunt opname-mechanismen, maar kan ook de illiquiditeitspremie ondermijnen waarop private markten zijn gebouwd.
‘Productcomplexiteit en begrip bij beleggers blijven belangrijke aandachtspunten’, zei Houbani. ‘Je vraagt particuliere beleggers om om te gaan met liquiditeitsvensters, waarderingsmomenten en gating. Dat vereist educatie, en daar zijn we nog niet volledig.’
Distributie hapert
De distributie van Eltifs is nog ongelijk verdeeld. De meeste fondsen worden verkocht via banknetwerken, waar adviseurs eerst intensief moeten worden opgeleid. Deutsche Bank, dat meer dan 500 miljoen euro ophaalde met zijn eerste Eltif, trainde meer dan 2.000 adviseurs in 39 sessies. Een forse inspanning. Kleinere instellingen blijven terughoudend, wat de schaal beperkt.
Digitale platforms openen nieuwe kanalen. Neo-brokers zoals Trade Republic en Scalable Capital bieden inmiddels Eltifs aan een breder publiek aan, terwijl meer online banken, waaronder Revolut, naar verwachting dit jaar volgen. Dat vergroot het bereik, maar roept ook vragen op over het risicobesef bij beleggers.
‘Beleggers moeten soepelere rendementspatronen of minder frequente waarderingen niet verwarren met lager risico’, aldus Dobrescu. ‘Grondige analyse van kosten, liquiditeitsvoorwaarden, waarderingsmethodes en rendementsdoelen is essentieel.’