Een nieuwe Europese verordening voor aanbieders van ESG-ratings zet een versnipperde markt onder druk en verhoogt de lat voor toezicht aanzienlijk. De regels, die vanaf juli van kracht worden, markeren een omslagpunt voor een sector die tot nu toe grotendeels ongereguleerd opereerde.
Volgens Catalina Secreteanu van Morningstar Sustainalytics zal het nieuwe kader onder toezicht van ESMA de sector fundamenteel veranderen. ‘Wij verwachten dat de regelgeving de integriteit van de sector zal verbeteren en de transparantie zal vergroten’, zei zij tegen Investment Officer.
Secreteanu is bij Morningstar Sustainalytics verantwoordelijk voor marktontwikkeling en strategie. Daarnaast is ze lid van de expertgroep EU Sustainable Finance Platform. ‘Voor partijen zoals wij, die al lange tijd actief zijn en een duidelijk Europese verankering hebben, is dit een belangrijke ontwikkeling.’
Voor het eerst komen er verplichte toezichtregels voor ESG-ratingbureaus. Tot nu toe ontbraken Europese standaarden, waardoor methodologieën uiteenliepen en risico’s op greenwashing moeilijk te controleren waren. Onder het nieuwe regime wordt ESMA de directe toezichthouder. Aanbieders moeten hun methodologieën prijsgeven, hun governance aantoonbaar op orde hebben en belangenconflicten strikt scheiden. Bij overtredingen kan ESMA ingrijpen, tot en met het intrekken van vergunningen.
Grote nalevingsdruk voor de kleintjes
De verwachting is dat de nieuwe regels de concurrentieverhoudingen ingrijpend zullen veranderen. Het kader is gedetailleerd en veeleisend, met nadruk op transparantie, onafhankelijkheid en methodologische consistentie. Voor kleinere of minder gevestigde spelers kan de nalevingsdruk te groot blijken.
Jovan Ponsioen, verantwoordelijk voor de commerciële activiteiten van Morningstar Sustainalytics in de Benelux, trekt een parallel met de regulering van kredietbeoordelaars na de financiële crisis van 2008. Het verschil is dat de huidige ingreep niet volgt op een vertrouwenscrisis. ‘Dit is een autonome ontwikkeling, los van grote problemen of vertrouwensverlies’, zei hij. ‘Dat moeten we toejuichen.’
De markt die wordt geraakt is omvangrijk. Naast Morningstar Sustainalytics behoren MSCI, LSEG, ISS ESG en S&P Global tot de dominante spelers die vanaf juli een vergunning van ESMA nodig hebben. Kleinere specialisten zoals Ecovadis en Reprisk completeren het landschap, maar analisten verwachten dat niet alle partijen de nieuwe eisen kunnen dragen.
Voor professionele beleggers heeft deze consolidatie directe gevolgen. Minder aanbieders betekent minder diversiteit in ratings en mogelijk een grotere afhankelijkheid van een beperkt aantal databronnen die de basis vormen voor duurzame beleggingsproducten.
Vraag blijft
De aanscherping van het toezicht komt op een moment dat de institutionele vraag naar ESG-data robuust blijft, ondanks een verhard publiek debat over duurzaamheid. Uit de jaarlijkse Voice of the Asset Owner-enquête van Morningstar Sustainalytics, gepubliceerd in oktober 2025, blijkt dat 60 procent van de Europese asset owners van mening is dat ESG-factoren materiëler zijn geworden, waarbij asset owners in APAC nog hogere niveaus van materialiteit rapporteren.
Secreteanu waarschuwt dat zichtbare bewegingen, zoals het vertrek van vermogensbeheerders uit net-zero-initiatieven, niet per se wijzen op een afnemende betrokkenheid. Volgens haar gaat het vaak om reacties op externe druk, terwijl onderliggende strategieën grotendeels intact blijven.
Tegelijk verschuift de vraag onder institutionele beleggers richting ruwe data in plaats van samengestelde ratings. Morningstar Sustainalytics heeft dit aangepakt door het AI-gestuurde dataverzamelingsproces te scheiden van de door analisten gedreven interpretatie. In de praktijk scannen de systemen jaarlijks ongeveer 6 miljoen documenten, waarbij gebruik wordt gemaakt van natural language processing om alleen de meest relevante stukken te selecteren voor beoordeling door analisten.
Morningstar Sustainalytics ontstond na de overname van Sustainalytics in 2020, waar Secreteanu in 2012 als eerste medewerker in Londen begon.