Steeds meer beleggers kijken voorbij aandelen en obligaties en investeren in alternatieve activa waar ze ook een emotionele band mee hebben. Investment Officer zet enkele passiebeleggingen op een rij. Vandaag deel 4: keramiek.
Bij kunstbeleggingen wordt meestal gedacht aan schilderijen, maar er zijn nog andere media waar kunstliefhebbers hun hart, en soms ook hun portemonnee, aan verpanden. Een ervan is keramiek, een nichemarkt die aan populariteit wint en sinds 2024 ook elk jaar in januari een eigen internationale beurs heeft in ons land, Ceramic Brussels.
De hoofdsponsor, private bank Puilaetco, organiseerde bij de jongste editie voor de eerste keer meerdere rondleidingen voor hun klanten. Zij konden vaststellen dat keramiek veel meer is dan handgemaakte kleipotjes of porseleinen borden.
‘Wie voor het eerst kennismaakt met hedendaagse keramiek, is vaak verbaasd over de creativiteit van de kunstenaars en over alles wat je met klei kunt maken. Het innovatieve aspect van deze discipline verklaart de groeiende belangstelling van verzamelaars, galeries en musea’, zegt Sophie Clauwaert, kunstadviseur bij Puilaetco.
Van gebruiksvoorwerp naar kunst
‘Keramiek bestaat al duizenden jaren, denk maar aan het Oude Egypte. En toch is het een relatief nieuw kunstmedium. Dat komt omdat keramiek eeuwenlang op de eerste plaats als utilitaire voorwerp werd gezien - bijvoorbeeld een pot om mee te koken - en minder als kunstvorm.’
‘Met de keramische werken van Pablo Picasso kwam daar in de twintigste eeuw verandering in. In het zog van zijn schilderwerken werd ook zijn keramiek als kunst beschouwd. Hij maakte overigens die keramische werken niet allemaal zelf. Vaak gaat het om reeksen die zijn ateliermedewerkers grotendeels maakten.’
Niet onbelangrijk voor wie keramiek als deel van het familiale patrimonium ziet: het formaat van de kunstwerkjes is doorgaans handig voor de overdracht naar de kinderen of kleinkinderen. Al bleek op de Brusselse keramiekbeurs dat er met gebakken klei ook monumentale en massieve werken gemaakt worden. Nog een trend: de gebakken klei combineren met andere materialen, zoals textiel, steen en glas. Het wijst erop dat de grenzen tussen keramiek en andere kunstvormen - zoals beeldhouwen, installaties of architectuur - vervagen.
Betaalbaar
Keramiek is als kunstbelegging nog redelijk betaalbaar. Op Ceramic Brussels varieerden de prijzen tussen 5.000 en 200.000 euro en op de grote internationale veilingen blijven de waarderingen nog ver onder het miljoen. Zo werd een topstuk van Picasso, de Tripode uit 1951, in november vorig jaar bij Christie’s geveild voor omgerekend 350.000 euro. Dat is ver verwijderd van de soms astronomische prijzen die voor de topwerken in de schilderkunst geboden worden.
Illustratie: op de veiling van Christie’s van november 2025 gingen enkele werken van Picasso ver boven hun geschatte prijs, met het werk Tripode als duurste stuk:
Gevestigde waarden
Kan je zoals een durfkapitalist investeren in de toekomstige Picasso en beloftevol keramiek kopen, in de hoop op topprijzen over enkele decennia? ‘Moeilijk’, antwoordt Clauwaert. ‘Het is vrijwel onmogelijk te voorspellen welke kunstenaar die status zal hebben. Voor hetzelfde geld is de kunstenaar in kwestie tegen dan helemaal vergeten.’
‘Wat voor kunst in het algemeen geldt, geldt ook voor keramiek. Alleen bij de gevestigde namen is er sprake van waardevastheid en zijn de prijzen enigszins voorspelbaar. Bij de jongere artiesten in de lagere prijssegmenten zijn de prijsevoluties veel onvoorspelbaarder. Daar spreek je echt over passie-investeringen: je koopt het stuk omdat je het graag ziet, niet omdat je er ooit winst hoopt mee te maken.’
J.P. Morgan: lenen met kunst als onderpand wint terrein
‘Na de uitbundigheid tijdens de pandemiejaren is de kunstmarkt afgekoeld. Verzamelaars zijn selectiever en de prijzen voor top-kunstwerken stabiliseren’, zegt J.P. Morgan Private Bank, de sponsor van TEFAF. Dat is de wereldberoemde kunstbeurs in Maastricht (14 tot 19 maart). J.P. Morgan ziet ook een generatiewissel in vermogens en verbredende smaakvoorkeuren, wat tot een verschuiving leidt in wat er wordt aangekocht.
In een markt die per definitie illiquide is, wordt liquiditeit een belangrijke factor, stelt de private bank vast. ‘Verzamelaars willen steeds vaker liquiditeit, maar zonder de werken te verkopen die hun collectie definiëren. Lenen met kunst als onderpand maakt het mogelijk kapitaal vrij te spelen, terwijl de collectie voor de lange termijn behouden blijft.’
De bank verwijst naar een rapport van consultant Deloitte dat voorspelt dat de uitstaande kunstgedekte leningen dit jaar wereldwijd met 11 procent gaan toenemen. ‘Klanten gebruiken kunstfinanciering daarbij niet alleen voor nieuwe kunstaankopen, maar ook voor bedrijfsinvesteringen, herwegingen in de beleggingsportefeuille en opvolgings- en vermogensplanning’, zegt J.P. Morgan.
Binnenkort deel 5: duiven