Nu de Amerikaanse SEC de meeste digitale activa, waaronder cryptovaluta, buiten haar toezicht heeft geplaatst, verdwijnt volgens voorzitter Paul Atkins de ‘rem op innovatie’ die de beurswaakhond onder Gary Gensler zou zijn geworden.
Op de Digital Asset Summit in New York vorige week zei Atkins dat de SEC “definitief” de grenzen van haar bevoegdheid heeft afgebakend. Daarnaast stelde hij dat de Amerikaanse toezichthouder niet langer de “Securities and Everything Commission” is.
Met die uitspraak zet hij zich af tegen de aanpak van Gary Gensler, onder wiens leiding de SEC een groot deel van de cryptomarkt onder het effectenrecht probeerde te brengen. In de afgelopen jaren startte de toezichthouder meer dan honderd handhavingsacties tegen cryptobedrijven, waaronder Coinbase, Kraken en Binance.
De nieuwe beleidslijn, opgesteld samen met de Commodity Futures Trading Commission (CFTC), verschuift het zwaartepunt van het toezicht. Grote delen van de markt vallen niet langer onder de SEC, maar onder andere toezichthouders, met name de CFTC. Daarmee wordt een vraag beantwoord die de sector al geruime tijd bezighoudt: wanneer is een digitaal activum een effect?
De indeling die de toezichthouders hanteren, onderscheidt vijf categorieën aan digitale activa: digitale grondstoffen, digitale verzamelobjecten, digitale hulpmiddelen, stablecoins en digitale effecten. Alleen de laatste categorie, getokeniseerde versies van aandelen of obligaties, blijft onder het toezicht van de SEC.
Cryptovaluta zoals Bitcoin, Ether, Solana en XRP worden aangemerkt als digitale grondstoffen. NFT-collecties vallen onder digitale verzamelobjecten. Ook staking en mining, processen waarbij transacties worden gevalideerd en nieuwe tokens ontstaan, worden buiten het bereik van het effectenrecht geplaatst.
De kern van de nieuwe benadering ligt in een juridisch onderscheid tussen het actief en de transactie. ‘De token is niet het effect; het contract en de bijbehorende beloften aan investeerders zijn wat telt’, aldus Atkins.
In de praktijk betekent dit dat het ophalen van kapitaal via crypto onder het effectenrecht kan vallen, terwijl de tokens zelf dat niet per se blijven. Zodra een project operationeel is of de oorspronkelijke belofte vervaagt, kan de handel in die tokens buiten het bereik van de SEC plaatsvinden.
Atkins maakte er geen geheim van dat de interpretatie een bewuste correctie is van wat hij beschouwt als wanbeleid van zijn voorganger Gary Gensler, die de SEC leidde tijdens President Bidens regeerperiode. Op het crypto-evenement stelde Atkins dat de nieuwe beleidslijn ‘de SEC terugbrengt naar haar kerntaak en wettelijke bevoegdheid’. De beurswaakhond was volgens hem een ‘rem op innovatie’ geworden.
Manipulatie en politieke druk
De keuze van de SEC om haar toezicht op crypto te beperken komt op een moment dat de sector opnieuw onder een vergrootglas ligt, onder meer vanwege marktmanipulatie en de groeiende verwevenheid met de politiek.
Vlak voor zijn inauguratie in januari 2025 lanceerde Donald Trump de $TRUMP memecoin. De waarde liep in korte tijd op tot meer dan 27 miljard dollar, om vervolgens grotendeels te verdampen. Slechts een beperkt deel van de tokens was vrij verhandelbaar; het merendeel bleef in handen van entiteiten rond de Trump Organization. Kort daarna volgde de lancering van de $MELANIA-token, die een vergelijkbaar koersverloop liet zien: een snelle stijging, gevolgd door een scherpe daling.
De rol van crypto in de inkomsten van de Trump Organization is inmiddels aanzienlijk. Volgens Reuters kwam in 2025 meer dan 90 procent van de inkomsten uit digitale activa, deels afkomstig van buitenlandse kopers. In een afzonderlijke zaak zette de SEC een fraudeonderzoek naar ondernemer Justin Sun tijdelijk stil, kort nadat hij investeerde in een project gelinkt aan de Trump-familie.
In Washington leidt dat tot vragen over belangenverstrengeling. Senator Jeff Merkley stelde dat het mogelijk is geworden om politieke invloed te kopen via crypto-activa. Voorstellen om dergelijke constructies te beperken zijn vooralsnog niet aangenomen. Senator Elizabeth Warren stelde dat de SEC onder Atkins ‘de bescherming van beleggers heeft uitgehold en de handhaving teruggebracht tot het laagste niveau in jaren’, juist op het moment dat de markt daar het minst tegen bestand is.
Warren verwees naar analyses van externe partijen waaruit blijkt dat het aantal handhavingsacties van de SEC tegen beursgenoteerde bedrijven in het fiscale jaar 2025 met circa 30 procent is gedaald. Haar verzoek om opheldering volgt op een hoorzitting in februari, waarin Paul Atkins deze cijfers betwistte, maar geen officiële gegevens van de toezichthouder overhandigde.
‘Ik weet niet waar u deze cijfers vandaan haalt, dus ik kan mij er niet in vinden’, zei Atkins destijds in reactie op vragen over een mogelijke afname van handhavingscapaciteit. De SEC publiceert haar jaarlijkse handhavingscijfers doorgaans aan het einde van het kalenderjaar, maar het rapport over 2025 ontbreekt vooralsnog.