Terwijl grote institutionele beleggers nog lang geen ernst maken met getokeniseerde beleggingen, koppelt de ECB het transactiesysteem Target komend najaar al aan diverse digitale platformen waarop deze beleggingen worden verhandeld. Transacties in bijvoorbeeld getokeniseerde geldmarktfondsen, obligaties of stablecoins kunnen dan worden afgewikkeld in centralebankgeld.
Grote institutionele beleggers staan niet te springen bij de experimenten in tokenisatie die her en der opduiken. Thomas van Galen, hoofd strategie bij Achmea Investment Management, dat meer dan 200 miljard euro aan pensioengeld (fiduciair) beheert, schetst de globale reactie van grote instituten: ‘De eerste vraag die ze stellen is: welk probleem lost dit voor ons op? Dit gaat om de infrastructuur voor transacties, om frictieloos kunnen betalen en afwikkelen. Is dat voor ontwikkelde markten nu echt een probleem?’
Het kan anders liggen voor opkomende markten, denkt Van Galen, waar financiële instellingen mogelijk minder soepel functioneren en waar lang niet elke partij toegang heeft tot alle instellingen. ‘Op die markten is veel vooruitgang te boeken wat betreft transactiesystemen en afwikkeling.’
‘Welk probleem lost tokenisatie op voor de belegger in ontwikkelde markten?’
Thomas van Galen, hoofd strategie bij Achmea IM
Toch ontwikkelt tokenisatie zich voornamelijk in de Verenigde Staten, in het kielzog van de blockchaintechnologie die bitcoin en andere cryptomunten groot maakte. Stablecoins - 1-op-1 gedekt door een valuta - nemen met 315 miljard dollar op dit moment het leeuwendeel van de token-markt voor hun rekening, met de dollar-stablecoin van Tether (184 miljard) als absolute marktleider.
Met diverse experimenten rond de tokenisatie van ‘real world assets’ is inmiddels nog eens 23 miljard dollar gemoeid. Obligaties, aandelen, ETF’s, edelmetalen, geldmarktfondsen: de nieuwe vormen rijgen zich aaneen. De aanbieders van deze producten zijn vele tientallen cryptobedrijven, maar ook ruim een dozijn ‘traditionele’ assetmanagers. De afnemers: crypto-fanaten, high frequency traders en nog enkele andere doelgroepen die de snelheid, programmeerbaarheid en lage transactiekosten van tokens roemen.
Beheerst en veilig
Waar grote beleggers zich voorlopig niet druk maken over tokenisatie, doet de Europese Centrale Bank dat wel. Piero Cipollone, de bestuurder die erover gaat, hield de afgelopen weken op diverse evenementen presentaties om de markt bij te praten over de activiteiten van de ECB op dit vlak. De centrale bank wil tokenisatie stimuleren, zo stelt Cipollone voortdurend, maar het proces richting digitale infrastructuur moet wel beheerst en zo veilig mogelijk verlopen.
Met die voorwaarden in het achterhoofd startte de ECB een aantal projecten. Een daarvan, Pontes, mondt dit najaar uit in de koppeling van Target aan een aantal DLT-platformen (Distributed Ledger Technologieën, oftewel blockchain). Dat betekent dat ‘on-chain’-transacties in de wholesale markt kunnen worden afgewikkeld in centralebankgeld. Een tweede project (Appia) behelst een intensieve samenwerking met marktpartijen om te kijken hoe de komende jaren ‘een financieel ecosysteem gebaseerd op tokenisatie en DLT kan worden ontworpen’. Een eerste blueprint moet in 2028 gereed zijn. Ook Appia is vooral op de wholesalemarkt gericht.
De ECB wil op deze manier stevig grip houden op de mogelijke ontwikkeling van een getokeniseerde Europese financiële infrastructuur, zo maakt Cipollone duidelijk. In de Verenigde Staten laat de regering-Trump het over aan banken en crypto-ondernemingen. Die moeten onderling maar uitvechten hoe de digitalisering van de financiële markten vorm krijgt. President Trump heeft het de Fed ook expliciet verboden (verdere) plannen te ontwikkelen voor digitaal centralebankgeld. In Europa zijn de plannen voor een digitale euro al vergevorderd: in 2029 moet die het daglicht zien.
De markt zijn gang laten gaan, vinden Europese autoriteiten te riskant. Een blijvende rol voor centralebankgeld is nodig, zo stellen ze, omdat anders het monetair beleid steeds minder effectief zou worden. Datzelfde gevolg dreigt als tokenisatie voor 100 procent een dollarmarkt wordt. Op termijn zou dat zelfs ten koste kunnen gaan van de positie van de euro als dominant betaalmiddel in Europa.
Volop experimenten
Stromen de beleggers straks wel toe als de ECB erin slaagt samen met marktpartijen zo’n tokenisatie-ecosysteem te bouwen? Van Galen van Achmea ziet het de komende vijf jaar nog niet gebeuren, ‘en de komende tien jaar misschien ook niet’. Aan assetmanagers zal het overigens niet liggen, zij experimenteren volop. Ook in Europa: DWS heeft bijvoorbeeld een euro-stablecoin, BNP Paribas tokeniseerde een geldmarktfonds, Baillie Gifford was vorig jaar de eerste Britse partij met een getokeniseerd obligatiefonds, Aberdeen volgde met een staatsobligatiefonds en Natixis lanceerde in 2024 al tokens op Duitse covered bonds. Qua omvang blijven die experimenten overigens bescheiden, van enkele tonnen tot enkele miljoenen euro groot.
‘Waar internet was in 1996, daar is tokenisatie nu’
Larry Fink, CEO bij Blackrock
In de VS ligt dat iets anders. Het fonds met getokeniseerde treasuries dat Blackrock in 2024 lanceerde, bevat nu 2,6 miljard dollar en Tether heeft intussen zo’n 3,7 miljard dollar aan getokeniseerd goud aan de man gebracht. Dat zijn - afgezien van de stablecoins - de grootste getokeniseerde producten qua ‘real world assets’. Daarnaast zijn ook assetmanagers zoals Janus Henderson, Franklin Templeton en Wisdom Tree met flinke bedragen (tot ongeveer 1 miljard dollar) aanwezig op deze markten. Daaronder bevindt zich een groep met onder meer JP Morgan, VanEck en State Street met telkens enkele tientallen miljoenen dollars aan marktkapitalisatie in getokeniseerde fondsen.
Brug
Toch blijft de krap 340 miljard dollar die nu in totaal in de vorm van tokens wordt verhandeld een ‘schijntje’ in vergelijking met de omvang van de gehele wereldwijde markt, namelijk net iets meer dan 0,1 procent (MSCI schatte het werelwijde portfolio eind 2023 op 270.000 miljard dollar). Larry Fink, CEO van Blackrock, gelooft dat tokenisatie op dit moment verkeert in de fase waarin het internet in 1996 verkeerde, zo schreef hij in zijn jaarlijkse brief aan beleggers, die vorige week verscheen. Deze ingrijpende ‘update of the plumbing of the financial system’ zal het bestaande systeem dan ook niet op korte termijn vervangen, meent hij. ‘Stel je een brug voor waarvan de bouw aan beide kanten van de oevers begint. Aan de ene oever staan de traditionele instellingen, aan de ander kant de digitale first-movers, zoals gebruikers van stablecoins, fintechs, openbare blockchains. De taak voor beleidsmakers is te helpen die brug te bouwen, zo snel en veilig als mogelijk is.’