De olieprijs staat centraal in de reacties van fondshuizen en vermogensbeheerders op de gevolgen van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran en de daaropvolgende vergeldingsactie van Iran. En dan vooral: of een escalatie nu wel of niet in het verschiet ligt, met een bijbehorende verdere olieprijsstijging.
Sinds zaterdagochtend voeren de Verenigde Staten en Israël luchtaanvallen uit op Iran, dat terugslaat met aanvallen op Israël en de Golfstaten, op Amerikaanse bases. De prijs van een vat Brent-olie, de wereldwijde maatstaf, steeg maandagochtend met ongeveer 8 procent naar 79 dollar. Begin dit jaar lag de olieprijs nog rond de 60 dollar per vat.
‘Een stevige prijsstijging, maar nog niet per se alarmerend vanuit een breder beleggingsperspectief’, meent Adem Hetts van Janus Henderson maandagochtend in een e-mail naar klanten. Volgens de multi-asset-belegger wijst het niveau eerder op een kortstondig conflict dan op een langdurige energieschok. Ook het Blackrock Investment Institute ziet een langdurige verstoring van het energieaanbod als ‘een mogelijk risico, maar minder waarschijnlijk’, aldus de onderzoekstak van Blackrock maandagmiddag in een bulletin.
Hetts maakt de vergelijking met de aanvallen die Israël in juni 2025 en april 2024 uitvoerde op Iran. In 2025 klom de olieprijs richting de 80 dollar, in april 2024 richting de 90 dollar. Destijds was sprake van conflicten van een relatief korte duur, anders dan een langdurige schok zoals die begon in 2022, toen Rusland Oekraïne binnenviel. Hetts: ‘De olieprijs bleef toen langdurig boven de 100 dollar, met kortstondige pieken boven 120 dollar.’
Verdere stijging olieprijs
Overigens ligt een verdere stijging van de olieprijs wel degelijk voor de hand volgens Hetts. Ook KBC verwacht dat de olieprijs de komende dagen nog wat verder kan stijgen. ‘Hoewel een deel ingeprijsd lijkt’, aldus strateeg Siegfried Top en econoom Tom Simonts in een bericht op de website van de bank. Energie-strategen van Rabobank noemden in een publicatie vóór de aanval een olieprijsstijging tot 90 dollar per vat aannemelijk bij escalatie van het conflict. Van Lanschot Kempen gaat uit van een ‘langdurige zone’ tussen 100 en 110 dollar.
Dat alle beleggers wijzen op de gevolgen op de korte en langere termijn voor de olieprijs is logisch, aangezien de Perzische golf heel belangrijk is voor de wereldwijde olie- en gasbevoorrading en de nauwe Straat van Hormuz wordt bedreigd door het Iraanse leger. Iran exporteert zo’n 2 miljoen vaten per dag, enkele procenten van het wereldwijde olieaanbod. Daarnaast loopt ongeveer 20 procent van de wereldwijde olieconsumptie en 20 tot 25 procent van de wereldwijde aardgashandel via de zeestraat tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman.
‘Grote rederijen hebben om veiligheidsredenen de doorvaart door de zeestraat opgeschort, terwijl oliemultinationals, handelaars en tankereigenaars de transporten van ruwe olie, brandstof en LNG op ijs zetten’, aldus Top en Simonts van KBC. ‘Trackingcijfers van zeevaartuigen wijzen op een terugval met 38 tot 70 procent van het verkeer, zodat er nu honderden schepen gegroepeerd liggen aan weerszijden van de Straat.’
Macrostrateeg Leander Kalff van Rabobank: ‘De marktreacties zijn vrijwel direct te relateren aan het risico dat de olietoeleveringen vanuit het Midden-Oosten spaak lopen. Iran is, as we speak, pogingen aan het ondernemen de Straat van Hormuz te blokkeren. Drie tankers zijn al geraakt. Maar hoge verzekeringspremies of zelfs het stopzetten van verzekeringsdekking bij toetreding van de Perzische golf zullen veel olieverschepers ervan weerhouden deze reis op korte termijn aan te vangen.’
Breder markteffect
Of de komende tijd een breder markteffect zal volgen, hangt volgens Hetts van Janus Henderson af van escalatie. Beleggingen, inflatieverwachtingen en het rentebeeld gaan volgens hem ‘pas echt schuiven’ als de onzekerheid langer aanhoudt. Behalve druk op risicovolle activa en een beleggersstroom richting safe havens zou dat uiteindelijk voor een mondiale inflatieschok kunnen zorgen.
Luc Aben van Van Lanschot Kempen: ‘Duurdere energie werkt inflatie in de hand. Als vuistregel geldt dat een stijging van de olieprijs met 10 procent de inflatie met ongeveer 0,2 procent verhoogt. Centrale banken kunnen daar al dan niet doorheen kijken, maar het vergroot in elk geval niet de kans op een lagere beleidsrente. Dat is met name relevant voor de VS, waar op renteverlagingen wordt gerekend.’
Top en Simonts van KBC stellen dat het voor beleggers bij het vooruitkijken draait om één kernvraag: blijft de economische schade beperkt of groeit dit uit tot een macro-economische schok via energie, handel en beleidsreacties? ‘Met die bril in het achterhoofd bekijken we hieronder de historische les: geopolitieke gebeurtenissen domineren vaak de krantenkoppen, maar de blijvende marktimpact hangt vooral af van de gevolgen voor groei, inflatie en monetair beleid.’
Scenario’s
Het Blackrock Investment Institute ziet een buffer van tien tot veertien dagen voor hoe energiemarkten met verstoringen zouden kunnen omgaan. ‘Bij een langdurig conflict zouden we ook een blijvend hogere regionale risicopremie kunnen zien. In deze uitkomsten verwachten wij toenemende spreiding, met duidelijke winnaars en verliezers onder energieproducenten en -importeurs, defensieve en cyclische sectoren, en beleidsmatig flexibele versus extern kwetsbare economieën. (…) Onze conclusie: We wijzigen onze beleggingsvisie niet, maar houden wel rekening met het risico van een langdurige schok.’
Zoals Aben van Van Lanschot stelt: in essentie zijn er drie scenario’s: geen verdere escalatie, een initiële escalatie gevolgd door de-escalatie, of een langdurige escalatie. ‘Ons basisscenario is het middelste scenario. Daarbij kan het Amerikaanse en Israëlische overwicht het (nieuwe) Iraanse regime ertoe dwingen opnieuw aan tafel te gaan. Een andere mogelijkheid is een daadwerkelijke regimewisseling. De ervaring leert echter dat dit laatste niet automatisch tot meer stabiliteit leidt. In dit scenario kan de olieprijs uiteindelijk terugvallen naar circa 60 dollar, in lijn met de mondiale economische omgeving.’
Termijncontracten op de S&P 500 noteerden maandagmiddag rond de 1 procent lager, Europese indices stonden ook in de min. De gasprijs steeg met 28 procent, de grootste stijging sinds augustus 2023 volgens Bloomberg. De goudprijs flirtte met de 5.400 dollar per troy ounce (31,1 gram).