Zo heb je een fiduciair manager waar je tevreden mee bent, zo krijg je de boodschap dat de dienstverlening niet kan worden voortgezet. Het overkwam SPW, het pensioenfonds voor de woningcorporaties. Hoe verliep de zoektocht naar een nieuwe fiduciair?
Sinds jaar en dag beheerde APG Asset Management de ruim 15 miljard euro aan vermogen van het pensioenfonds, maar in de wandelgangen gonsde het sinds 2024 dat APG-eigenaar ABP wilde dat de vermogensbeheerder alleen nog voor het ambtenarenfonds ging werken. De complexiteit van het multi-clientmodel werd als ballast ervaren.
Wat een ongelukkig moment, bedachten de SPW-bestuurders zich. Hoe moeten wij overstappen naar een andere vermogensbeheerder in een periode waarin alles wat we doen in het teken staat van de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel?
Het moest snel. Daar raakte het bestuur van SPW eind 2024 van doordrongen.
Werkgeversvoorzitter Henk Jagersma en bestuurder en beleggingscommissievoorzitter Berry Debrauwer van SPW blikken op verzoek van Investment Officer terug. Twee weken geleden maakte het fonds bekend dat Van Lanschot Kempen de nieuwe fiduciaire vermogensbeheerder is geworden. Ingangsdatum: 1 januari 2027.
APG gaf aan uiterlijk tot 2030 te kunnen leveren. Die deadline heeft SPW dus ruimschoots gehaald. Was die snelheid nodig?
Jagersma: ‘Vast stond dat de overgang niet op dezelfde datum kon plaatsvinden als de invoering van de Wtp. We spraken eerder met APG af om de Wtp per 1 januari 2026 in te voeren, maar we hadden geen zekerheid dat dat zou lukken. De volgende mogelijkheid was, om allerlei redenen, 1 januari 2028. Dus hadden we voor de wisseling van fiduciair manager twee opties: begin 2027 of begin 2029.’
De eerste optie was het beste?
Jagersma: ‘We wilden dit ook naar voren halen om te voorkomen dat de kwaliteit van de dienstverlening door APG minder zou worden. Het was immers goed te begrijpen dat belangrijke mensen daar zouden vertrekken en dat hun vertrek niet direct of volledig kon worden opgevangen.’
Dus SPW gaf meteen vol gas?
Debrauwer: ‘We konden natuurlijk pas de markt op nadat ABP het besluit wereldkundig had gemaakt. Maar toen hadden we al een flink deel van ons huiswerk gedaan, vooral met betrekking tot onze uitgangspunten. We hebben de gelegenheid benut om weer eens goed na te denken over wat we eigenlijk willen voor het pensioenfonds en voor onze ongeveer 80.000 deelnemers en welk uitbestedingsmodel daarbij hoort. Er zijn immers vele modellen, van alles zelf doen - met een groot bestuursbureau - tot alles laten doen.’
Heeft die bezinning tot wijzigingen geleid?
Debrauwer: ‘APG heeft ons altijd volledig ontzorgd, deed alles voor ons. Dat heeft grote voordelen, maar we hebben ook gesproken over de mate van regie die je als pensioenfonds wilt voeren. De conclusie was dat we iets dichter op het werk van de vermogensbeheerder willen zitten. Dus hebben we de capaciteit van het bestuursbureau op dat vlak wat uitgebreid. Met dat uitgangspunt zijn we het selectieproces ingegaan.’
Met hoeveel partijen heeft SPW gesproken?
Debrauwer: ‘Normaal start je zo’n proces met een Request for Information, waar de hele markt op kan reageren. Een aantal partijen vraag je vervolgens om een offerte, de Request for Proposal. De RFI hebben we echter overgeslagen. We zijn goed thuis op de Nederlandse markt en het aantal partijen is niet heel groot. Dus konden we meteen kiezen wie we om een RFP zouden vragen. Dat zijn vijf partijen geworden, allemaal goed verankerd in de Nederlandse pensioensector - vooral met het oog op de Wtp - en met een goed track record.’
Wat is bij het selectieproces cruciaal?
Jagersma: ‘Inhoudelijk hebben we sterk de nadruk gelegd op de ervaring die men heeft in transitiemanagement. Dat is toch een van de voornaamste risico’s. SPW heeft een redelijk complexe beleggingsportefeuille, dus wilden we weten hoe de partij dat zou aanvliegen, hoe ze de governance rond zo’n traject inrichten.
‘Site visits zijn verreweg het belangrijkste onderdeel van het traject gebleken. Bij drie partijen spraken we telkens met minimaal vier bestuursleden, onze risicomanager, de beleggingsspecialist van het bestuursbureau en onze adviseurs van Montae & Partners en lieten ons dan de hele dag voorlichten. Hoe kijken ze aan tegen onze wens om meer regie te kunnen voeren over de portefeuille? Hoe werken ze aan een goed rendement? Hoe willen ze kosten verlagen? Hoe kijken ze aan tegen onze wensen op het gebied van duurzaamheid? Op zo’n dag krijg je een goed gevoel of een manager bij SPW zou passen of niet.’
Wat vond u van het aanbod?
Jagersma: ‘Het aantal partijen in fiduciair beheer in Nederland is de afgelopen jaren wat afgenomen, maar alsnog zijn er voldoende keuzemogelijkheden. Ook de kwaliteit is zonder meer goed. We hebben met elkaar uitgebreid stilgestaan bij wat de beste keuze zou zijn, maar de verschillen tussen de kandidaten waren niet zo heel groot.’
Was het nog lastig om het geheel, zoals voorgenomen, in 2025 af te ronden?
Debrauwer: ‘Werken met harde deadlines kan best spannend zijn, maar een van de voordelen is dat je meer discipline en concentratie in de besluitvorming krijgt. We hebben de laatste maanden van het jaar met Van Lanschot Kempen hard gewerkt aan de details van de contracten, maar op 19 december hadden we een zodanig goed voorstel, dat we dat als werkgroep konden gaan voorleggen voor goedkeuring door het bestuur. Ik kon gewoon kerst thuis vieren.’
Tijdlijn
2024 - Het bestuur van SPW bespreekt geregeld de signalen die worden opgevangen over strategiewijzigingen bij ABP. Die behelzen onder meer dat vermogensbeheerder APG Asset Management een single client model moet gaan invoeren. ABP is voor meer dan 90 procent eigenaar van APG.
Januari 2025 - ABP kondigt de strategiewijziging officieel aan. APG geeft aan dat de drie pensioenfondsen die moeten vertrekken - naast SPW ook BpfBouw en het eigen APG-pensioenfonds - tot 2030 de tijd hebben.
Maart 2025 - SPW stuurt een RFP uit naar vijf op de Nederlandse markt actieve fiduciair managers. Ze hebben zes weken de tijd om te antwoorden.
Eind mei 2025 - De antwoorden op de RFP zijn binnen.
Eind juni 2025 - Het bestuur van SPW beslist dat twee kandidaten afvallen. Het traject wordt voortgezet met de drie andere kandidaten. Site visits zijn daarvan het belangrijkste onderdeel.
Eind september 2025 - SPW kiest uit de drie kandidaten Van Lanschot Kempen om contractonderhandelingen mee te beginnen.
Eind december 2025 - SPW en Van Lanschot Kempen bereiken overeenstemming over alle details van de samenwerking die op 1 januari 2027 zal ingaan. Op 31 december worden de contracten ondertekend.