De Europese ETF-markt groeide in januari met een recordbedrag van 46,9 miljard euro. In de schaduw van die groei vindt een prijzenslag plaats: er worden inmiddels mainstream ETF’s aangeboden met een kostenpercentage van 0,03 procent. Verwelkomt Europa binnenkort de ‘gratis’ ETF, zoals in de VS?
‘Gratis producten bestaan niet.’ Arnaud Llinas, operating partner bij Blackfin Capital Partners en bestuursadviseur van dataleverancier ETFbook, helpt koopjesjagers meteen uit de droom. ‘Een fonds met een total expense ratio van 0 procent lijkt wat mij betreft op een truc.’
De ‘truc’ is dan dat de aanbieder op een andere manier inkomsten genereert. Bijvoorbeeld met securities lending. Of men gebruikt het nultarief als marketinginstrument om bij grote partijen ‘aan tafel te komen’.
In de Verenigde Staten is de ‘gratis’ ETF al een tijdje bekend. Op de datasite etfdb.com is ‘Cheapest ETFs’ het populairste zoekscherm, en dat levert deze week 34 ETF’s op met een TER van 0 procent. Het betreft flink wat crypto-producten, maar ook enkele old school ETF’s van erkende huizen zoals Fidelity, T. Rowe Price en BNY Mellon. Laatstgenoemde biedt met de BNY Mellon US Large Cap Core Equity ETF de grootste (5 miljard dollar) ‘gratis’ ETF aan.
Beleggersbescherming
Eenzelfde zoekopdracht naar Europese ETF’s levert (op justetf.com) alleen een vijftiental goud- en crypto-producten op. Llinas is sceptisch: ‘Dit zijn meestal geen Ucits-ETF’s, maar ETC’s of ETN’s. Die bieden niet hetzelfde niveau van beleggersbescherming of toezicht als standaardfondsen die voldoen aan de Ucits-eisen.’
De verschillen tussen het toezichtskader in de VS en in Europa vormen ook een van de redenen dat Europa hoogstwaarschijnlijk nooit een een zogenaamd gratis ETF zal verwelkomen, denkt Llinas. ‘De prijzenoorlog woedt nog steeds, maar intussen lijkt er met het tarief van 0,03 procent toch een bodem in de Europese markt te liggen’, zegt hij. Voor dat percentage kan de belegger voor S&P500- and MSCI USA-trackers in ieder geval terecht bij huizen als State Street, UBS, Amundi en Blackrock.
Die laatste drie basispunten aan kosten kwijtschelden, zou in Europa hooguit als marketingstunt kunnen plaatsvinden, denkt ook Philippe Roset, ETF-expert en sinds 2008 actief in deze industrie. ‘De compliancekosten liggen voor Ucits-fondsen hoger dan in de VS, bijvoorbeeld voor het opstellen van het prospectus’, legt hij uit. ‘Bovendien is de Europese markt gefragmenteerd. Je hebt te maken met meerdere valuta, meerdere aandelenklassen, meerdere beurzen, met telkens kosten voor market makers bijvoorbeeld. De VS maken het met hun gecentraliseerde markt veel eenvoudiger om een grote schaal te bereiken. ETF’s met een omvang van honderden miljarden dollars zijn daar geen uitzondering.’
Dollarhedge
De Europese markt is kleiner en meet ongeveer een kwart van de Amerikaanse, ook al is de groei aanzienlijk. Amundi maakte deze week bekend dat januari voor Ucits-ETF’s een recordmaand was, met een instroom van 46,9 miljard euro aan nieuw geld. Llinas: ‘Europese beleggers kunnen inmiddels kiezen uit meer dan 3.000 ETF’s, waaronder bijvoorbeeld vijftien verschillende voor de MSCI World en twintig voor de S&P500.’
Ucits-ETF’s aandelen, netto nieuw geld januari 2026 (€ miljard)
Maar de versnippering brengt dus hogere kosten met zich mee dan in de VS. Roset: ‘Een eventuele dollarhedge - op een Europese ETF die de Amerikaanse markt volgt - werkt ook kostenverhogend.’ Aanbieders kunnen met securities lending alsnog geld verdienen, zegt Roset, ‘maar veelal moet een deel van die opbrengsten ook weer terugvloeien naar de belegger’. Hij ziet in ieder geval niet in hoe een aanbieder in Europa 0 procent kosten zou kunnen aanbieden: ‘Anders dan bedoeld als ‘lokkertje’, of als tijdelijke aanbieding.’