Europese banken hebben volgens kredietbeoordelaar Scope slechts beperkte directe blootstelling aan het Midden-Oosten. Maar nu de spanningen in de regio dreigen te leiden tot hogere energieprijzen en tragere economische groei, kunnen de risico’s voor kredietverstrekkers zich elders manifesteren: op de balansen van de bedrijven die zij financieren.
Volgens Angela Cruz ligt het grootste risico in zogenoemde tweede-ronde-effecten. ‘Deze hebben waarschijnlijk meer impact dan de directe banden tussen Iran en Europese banken,’ zegt Cruz, die bij Scope verantwoordelijk is voor de kredietratings van financiële instellingen. Een langdurig conflict kan leiden tot hogere olie- en gasprijzen, lagere economische groei en oplopende kosten voor bedrijven. Die druk zal zich vooral laten zien bij bedrijfsleningen, een belangrijk onderdeel van de kredietportefeuilles van Europese banken, zo zegt Cruz in gesprek met Investment Officer.
Die druk op bedrijfsleningen maakt vooral banken in landen als Griekenland en Italië kwetsbaard. Griekse banken hebben relatief veel uitstaande leningen aan transportbedrijven en nutsbedrijven, terwijl Italiaanse banken sterk zijn gericht op de industrie en het midden- en kleinbedrijf. Juist die bedrijven hebben vaak beperkte financiële buffers en zijn daardoor gevoeliger voor stijgende kosten.
Financieringscondities als drukpunt
Elders in Europa is de blootstelling ongelijker verdeeld, waarbij de risico’s per land en sector verschillen. Kernlanden zoals Duitsland zijn minder direct kwetsbaar, maar staan onder druk via energie-intensieve industrieën. De Scandinavische bankensector wordt juist als veerkrachtiger gezien, dankzij een grotere afhankelijkheid van stabiele financieringsbronnen zoals covered bonds en het minder volatiele wholesale funding.
Europese banken zijn over het algemeen goed gekapitaliseerd en kunnen kortetermijnvolatiliteit opvangen. Maar een langdurige periode van marktturbulentie kan de financieringskosten opdrijven, vooral voor banken die afhankelijk zijn van wholesale markten. ‘Als die situatie aanhoudt en de financieringscondities verder verkrappen, kan dat een bron van druk worden’, aldus Cruz.
Europese bankaandelen zijn inmiddels circa 10 procent gedaald ten opzichte van recente pieken, doordat beleggers rekening houden met hogere energieprijzen en een toename van wanbetalingen.
Dat betekent niet dat de sector goedkoop is geworden. ‘Europese banken gaan deze periode in vanuit een sterke uitgangspositie,’ zegt aandelenanalist Jonathan Schotz van Morningstar, wijzend op de gestegen winstgevendheid in de sector. Dat biedt enige bescherming nu de kredietverliezen kunnen oplopen.
Volgens Morningstar kan alleen al het weer verhogen van voorzieningen voor kredietverliezen de winst van de gemiddelde bank met 7 tot 10 procent drukken, zelfs zonder een zware economische schok. Als het conflict escaleert, kan dat proces versnellen.
Karl Pettersen, co-hoofd corporate ratings bij Scope, verwacht dat vooral zwakkere bedrijven geraakt worden. ‘Emittenten zonder investment grade-rating zijn per definitie kwetsbaarder’, zegt hij. Vooral energie-intensieve sectoren zoals chemie en metalen staan vooraan in de rij.
De rente maakt het beeld complexer. Hogere rentes kunnen de inkomsten van banken verhogen, doordat ze meer verdienen op leningen. Tegelijkertijd stijgen de financieringskosten en neemt de druk op kredietnemers toe, vooral in sectoren zoals vastgoed. ‘Veel zal afhangen van de mate waarin banken hun financieringskosten onder controle weten te houden’, aldus Cruz.