Eduard Bomhoff

Veel goedkope kritiek op de handelsoorlog van president Trump probeert te verwijzen naar de depressie van 1929-33. De beurs daalde in oktober 2029, maar de economie had zich moeten herstellen, had het Amerikaanse congres maar niet foute handelstarieven aangenomen. Die vergelijking mist dat de westerse wereld toen een gouden standaard hanteerde van vaste wisselkoersen. De vergelijking tussen nu en toen is dus niet behulpzaam.

Trump uitmaken voor een economische neanderthaler omdat hij pleit voor subsidies en tarieven is dom. Beter om nu te wachten met een oordeel.

CPB-directeur Hasekamp is niet bezorgd over de investeringen, want zo lang Nederlanders meer consumeren, zullen bedrijven wel volgen met extra investeringen, zo stelt hij. Misschien is dat zo, maar er zijn twee bedreigingen: onzekerheid over CO2-beleid, en hoge inflatie. Het CPB zou daarom moeten waarschuwen dat bij onzeker beleid bedrijven hun investeringen uitstellen of verplaatsen naar het buitenland.

Vergeleken met Japan heeft Nederland zestien keer zo veel (zwaar gesubsidieerde) windmolens. Japan en Korea doen hun best met CO2-beleid, maar zijn voorzichtiger met subsidies. Daarom blijft energie in die landen veel goedkoper dan bij ons of in Duitsland. Dat vergroot de kans dat de industrie overleeft. Nederland moet veel voorzichtiger worden met de kosten van het CO2-beleid en kan zich nuttig spiegelen aan Japan en Korea.

De Labourregering wil graag dat Engelse pensioenfondsen meer beleggen in bedrijven en private equity. Minister Reeves ging naar Canada om zich te informeren en zag daar het beste pensioensysteem: een collectief stelsel dat fondsen niet dwingt oudere deelnemers op te sluiten in laag-renderende annuïteiten. Vóór Knot had ze daarvoor ook de boot van Harwich naar Hoek van Holland kunnen nemen.

De Amerikaanse economie is veel dynamischer dan de Europese. Nieuwe cijfers van het CBS bevestigen die trend. In Nederland is de boosdoener met name de roekeloze manier waarop hele bedrijfstakken worden bedreigd door het CO2-beleid. Het elektriciteitsnet is al overbelast en als de windmolens op zee niet worden geschrapt, wordt de netbelasting nog kritischer. Maar er zijn nog andere redenen waarom de VS zo veel sneller groeien.

Kamala Harris probeerde al om zo min mogelijk te spreken over het CO2-beleid. Trump heeft voornamelijk gewonnen omdat hij weet wat voor de kiezers vooral belangrijk is: inflatie, ongecontroleerde immigratie en criminaliteit van illegale immigranten. Europese kiezers zullen beseffen hoe veel dynamischer de VS is, en gaan eisen dat het Europese CO2-beleid minder klemmend wordt om zo de handicaps voor de industrie te verminderen.

In Nederland is asiel de belangrijkste breuklijn in de politiek. In Duitsland komt daar nu een tweede breuklijn bij: de vijf jaar durende stagnatie in de consumptie. CDU/CSU kan alleen concurreren met de nieuwkomers AfD en BSW door economisch herstel te beloven. Duitse kiezers zien in buurland Polen snelle groei en geen “netto-nul-in-2050”. Gaat CDU/CSU het Poolse voorbeeld imiteren?

Het was een hele slechte start van augustus op de beurzen. Maar liever dan te speculeren of er nu een recessie volgt in de VS (ik denk overigens van niet, want de bijstellingen in de winstverwachtingen zijn bescheiden en de Magnificent Seven blijven – anders dan in de dotcom bubble – enorm investeren) citeer ik een wijs woord over Duitsland van de grote Hans Werner Sinn en illustreer zijn analyse met een paar nieuwe cijfers.

Oppositie-aanvoerders Timmermans en Jetten hebben geen financiële discipline bij hun pleidooien voor een almaar snellere “transitie”. Zij kunnen fantaseren over die transitie, want de ambtenaren en de adviesraden publiceren rapport na rapport, maar de planbureaus komen nooit met een serieuze kosten-batenanalyse. Labour in Groot-Brittannië is verstandiger en voorzichtiger en krijgt steun van een veel wijzer planbureau.