Han de Jong

In oktober vorig jaar waarschuwde het IMF in hun Global Financial Stability Report voor een verhoogd risico van financiële instabiliteit. Dat leek mij terecht. Ga maar na. Eerst is de rente jarenlang ongeveer nul procent. Dat moedigt aan tot schuldopbouw. En vervolgens, wanneer de schulden wereldwijd fors zijn toegenomen, wordt de rente in recordtempo stevig verhoogd. Dat is vragen om problemen. Schokken in het financiële stelsel en een recessie leken mij voor de hand te liggen.

Ik loop al heel wat conjunctuurcycli mee, maar blijf mij verbazen. Het lijdt geen twijfel dat de economie door Corona, de beleidsreactie op de pandemie en de nasleep van dat alles een reeks schokken heeft ondergaan waarvan we de gevolgen nog steeds niet goed kunnen overzien.

Enige jaren geleden mocht ik deelnemen aan een paneldiscussie over het boek ‘Doughnut Economics’, geschreven door Kate Raworth die zelf ook aanwezig was. Ik vertegenwoordigde de ABN Amro bank die zich toen nog niet volledig aan duurzaamheid had gecommitteerd. De aanwezigen waren uiteraard voor Raworth gekomen. Zij kon dan ook op alle sympathie rekenen. Ik zwom vrolijk tegen de stroom in. 

Een week als de vorige maak je niet vaak mee.

Er is een hoop te doen over de spaarrente. Mensen zijn boos omdat de banken grote winsten maken terwijl ze de gestegen rente onvoldoende doorgeven aan spaarders. Misschien is het goed om enig perspectief te schetsen.

Voor de aandelenmarkt blijft de inflatiedynamiek cruciaal. Die bepaalt uiteindelijk welk niveau van de rente volstaat om de inflatie onder controle te brengen. En hoe hoger de benodigde rente, des te groter de kans op een recessie en des te minder de bedrijfswinsten. Hoge rente is ook slecht voor het waarderingsniveau van aandelen. Daar staat wel tegenover dat sommige bedrijven erin slagen hun winstmarges te vergroten bij hoge inflatie, zoals we vorig jaar hebben gemerkt.

De wereldeconomie heeft de laatste jaren een aantal grote schokken ondergaan. Inmiddels is een periode van normalisering begonnen. Wanneer het stof is nedergedaald, wordt duidelijk of er verschillen zijn met de wereld van voor de pandemie. Om die op het spoor te komen moeten we op zoek naar opvallende en afwijkende patronen. 

Vorige week verhoogde de Russische centrale bank haar officiële rentetarief voor het eerst sinds maart vorig jaar: van 7,5 naar 8,5 procent. De verhoging was groter dan verwacht. Het is een signaal dat de economische uitdagingen voor Rusland toenemen.

Als de geschiedenis ons iets leert over hoge inflatie is het dat we pijn moeten lijden om die weer onder controle te krijgen. Hoe meer de inflatie uit de hand is gelopen en hoe hardnekkiger die is, des te pijnlijker de bestrijding ervan. 

Het kabinet is gevallen, we mogen weer naar de stembus. Zet de fragmentering door of neemt het aantal partijen in de Tweede Kamer af en herwinnen de traditionele partijen terrein? Wat gaat dat opleveren voor het economische beleid?

Doordat ik regelmatig op BNR duiding mag geven bij het macro-economische nieuws overkomt het me af en toe dat ik mezelf op de radio hoor. Dat is confronterend. Soms ben ik tevreden, dan weer hoor ik mijn eigen stemgeluid met gekromde tenen aan.