Han de Jong

Onze arbeidsmarkt is ongekend krap. In het eerste kwartaal waren er 133 vacatures voor elke 100 werklozen. En bijna 40 procent van de ondernemers in de detailhandel zegt in hun bedrijfsvoering te worden belemmerd door een personeelstekort. Het roept diverse vragen op, zoals: “wat kunnen we eraan doen?” en “is een krappe arbeidsmarkt erg?” 

De inflatie is torenhoog. De economische groei is tot en met het vierde kwartaal vorig jaar alleszins redelijk geweest, maar komt door die hoge inflatie ongetwijfeld onder druk. De oorlog, de sancties en de voortdurende logistieke verstoringen die nog zullen verergeren door de nieuwe lockdowns in China helpen ook bepaald niet mee. Er lijkt zich een dilemma voor centrale banken te presenteren.

Wat mij momenteel enorm frappeert, is dat veel landen kampen met hetzelfde probleem, de torenhoge inflatie, maar dat de reacties van de centrale banken sterk verschillen.

Ruim een jaar geleden noemde Larry Summers, de gerenommeerde Amerikaanse econoom, Democraat en minister van Financiën onder Clinton, het stimuleringspakket van president Biden “the least responsible macroeconomic policy we’ve had in the last 40 years”.

Hij voorspelde hoge inflatie. Summers werd direct neergesabeld, bijvoorbeeld door de huidige minister van Financiën, Janet Yellen, en door de nietsontziende New York Times columnist en Nobelprijswinnaar Paul Krugman, ook een Democraat. Maar Summers kreeg gelijk.

Het lijkt wel een bombardement. Plots regent het in mijn mailbox berichten met de boodschap dat we op stagflatie afkoersen. Het onheil spat ervan af. Zelfs één van mijn beste economen-vrienden doet eraan mee. 

Alles en iedereen is in rep en roer. De olie- en gasprijzen zijn de pan uit gerezen. Regeringen komen verbruikers tegemoet, o.a. door accijnsverlagingen. Hoewel de benzineprijs veel aandacht trekt, is het spektakel bij gas veel groter. In de laatste tien jaar lag de gasprijs in Europa bijna altijd onder 25 euro MWH. Vlak voor de pandemie was het zelfs beneden 15 euro. Door de pandemie daalde de prijs in eerste instantie tot iets boven 5 euro.

Het is nauwelijks te bevatten. Er woedt oorlog in Europa. Tegen de agressor worden ongekend strenge sancties ingesteld. Of die het einde van de oorlog naderbij brengen, weten we niet. In ieder geval veroorzaken ze enorme schade voor de Russische economie, die op instorten afkoerst.

Het gebeurt niet vaak, maar nu heb ik toch echt te doen met centrale bankiers. Ze hebben pas onlangs onderkend dat ze wat betreft de inflatie de plank nogal misgeslagen hebben. En in het verlengde daarvan hebben ze zichzelf en financiële markten erop voorbereid dat het monetaire beleid zal worden verkrapt.

Een jaartje geleden bekritiseerde Larry Summers de economische initiatieven van de zojuist aangetreden regering Biden. Opmerkelijk, want Summers is zelf prominent Democraat. Hij had echter een even overtuigend als verbluffend simpel verhaal. Hij rekende voor dat het geld dat de regering Biden de economie in ging pompen een veelvoud was van het door de pandemie geleden inkomensverlies.

Je mag het in de Tweede Kamer niet meer zeggen. Gelukkig gaat mevrouw Bergkamp niet over het taalgebruik van columnisten. Dus hier: de wereld wordt zo langzamerhand gek, knettergek. Neem de ECB. De inflatie is in 40 jaar niet zo hoog geweest als nu en mevrouw Lagarde meldt met trots dat de werkloosheid in de eurozone op het laagste niveau is beland sinds de start van de euro in 1999.