Han de Jong

Zoals vooraf duidelijk was, heeft de ECB afgelopen donderdag haar officiële tarieven verlaagd. Rentes bewegen in cycli; wanneer een centrale bank de rente verandert, is dat nagenoeg altijd onderdeel van een reeks rentestappen. Dat zal ook nu zo zijn. De vraag is hoe groot en hoe frequent de rentestappen zullen zijn en tot welk niveau de ECB de rente zal verlagen.

De ministers van Financiën van de G7 vergaderden vorige week over de sancties die zijn opgelegd aan Rusland sinds de start van de oorlog tegen Oekraïne. De EU alleen al heeft dertien sanctiepakketten ingesteld. De maatregelen variëren van inreisverboden tot handelsrestricties en het bevriezen van Russische tegoeden. Nu wordt zelfs inbeslagname overwogen.

Onze energiesituatie en ons energiebeleid doen mij denken aan een van die prachtige cartoons die Peter van Straaten maakte en die ik lang geleden in mijn geheugen heb gegrift. Op de tekening stond een vader die neerkeek op zijn slungelachtige zoon die op de grond tegen een boom zat en totale passiviteit uitstraalde. In een poging zijn zoon tot enige activiteit aan te zetten vroeg de vader of de jongen niet het gevoel had dat het leven hem als zand door de vingers glipte. Het antwoord van de zoon was dat je in dat geval het best zo stil mogelijk kunt blijven zitten.

Elke dinsdag participeer ik in een online discussie met een groep van zo’n twintig zelfstandige economen, afkomstig van drie continenten en met uiteenlopende achtergronden.

Het heersende narratief op financiële markten heeft vier belangrijke elementen. De economische groei trekt de komende tijd wereldwijd aan; met de inflatie komt het best wel goed, al is het traject momenteel vooral in de VS wat hobbelig; de centrale banken gaan de rente verlagen; en kunstmatige intelligentie gaat wonderen verrichten voor de productiviteit en de bedrijfswinsten. Als de wereld zich daadwerkelijk langs deze lijnen ontwikkelt, is dat voor zakelijke waarden zeer gunstig.

Afgelopen donderdag hielden regeringsleiders een speciale EU-Top met als onderwerp Competitiveness and the single market. Dat is geen overbodige luxe. Vanaf de start van de euro in 1999 liep de economie van de eurozone aanvankelijk nagenoeg naadloos in de pas met de Amerikaanse. Over de hele periode tussen 1999 en de start van de grote financiële crisis in 2008 groeide de Amerikaanse economie slechts ruim 1 procentpunt meer dan de Europese. 

Bestuursvoorzitters van grote banken zijn doorgaans niet de meest briljante economen. Een fatsoenlijk stel hersens hebben ze echter meestal wel. Jamie Dimon, de baas van JP Morgan Chase, schrijft in zijn jaarlijkse brief aan aandeelhouders dat er te veel aandacht is voor inflatie op korte termijn en te weinig voor de langere termijn. Hij voorziet de komende jaren een marge van 2 procent tot 8 procent.

Het ziet ernaar uit dat de ECB de rente in juni gaat verlagen. In een mooie speech heeft ECB-bestuurslid Piero Cipollone onlangs uitvoerig beargumenteerd dat er niet langer gewacht hoeft te worden. Het huidige renteniveau is volgens hem restrictief en met de inflatie gaat het goedkomen. 

We hebben een nieuw dieptepunt bereikt op de woningmarkt. In januari werden slechts 2.466 vergunningen verstrekt voor de bouw van woningen. In de laatste dertig jaar werden alleen in 2013 nog minder vergunningen verleend in de eerste maand van het jaar. Dat was toen een nasleep van de financiële crisis en de eurocrisis.

De daling van de Amerikaanse inflatie stokt de laatste twee maanden op een niveau dat boven de doelstelling van de Fed ligt. De kans dat we in Europa hetzelfde zullen beleven, lijkt mij groot. Daarmee wordt het steeds onzekerder of, wanneer en hoe snel de Fed en de ECB de rente zullen verlagen.